15.03.2021, 01:09 1901

Niğde’nin Efsane Doktorları

Güzel insanlar peşlerinde güzel hatıralar bırakarak bir bir çekiliyorlar aramızdan. 14 Mart Tıp Bayramı vesilesiyle biz de şehrimizin tarihine damga vurmuş doktorlarımızdan bahsetmeden geçemeyeceğiz.

Peki nedir 14 Mart gününü özel bir gün kılan? Bunu kısaca izah edelim;

II. Mahmut döneminde Tıbhâne-i Amire ve Cerrahhâne-i Amire adlı tıp okulunun açılış tarihi olan 14 Mart 1827 memleketimizde modern tıp eğitiminin de başlangıcı kabul edilir. 1919 yılının 14 Mart günü işgal altındaki İstanbul’da Mekteb-i Tıbbiye-i Şahane talebeleri işgale karşı bir protesto düzenlerleyerek okula Türk bayrağı asarlar. İngiliz işgal kuvvetleri müdahale edene kadar iki saat asılı kalan bayrak halka umut olur. 14 Mart, özünde milli bayram olup günümüzde sağlık haftası olarak kutlanmaktadır.

Niğde’de 1915-1926 seneleri arasında Sıhhiye Müdürlüğü yapan Dr. Mehmed Hayri’nin verdiği bilgiye göre o senelerde Niğde’de 1894 tarihinde açılan askeri depodan bozma bir hastane hizmet vermekteydi. Cumhuriyetin ilânından hemen sonra ise diğer illerle birlikte Niğde’de de Memleket Hastanesi açılmıştır. Bir elin parmaklarını geçmeyecek kadar doktor ve bir o kadar da hemşirenin görev yaptığı Niğde’de 1924 mübadelesine kadar gayrimüslim hekimler sağlık hizmeti vermekteydi.

Şehir merkezinde bulunan 12. Alay’ın kadrosunda görev yapan askerî doktorlardan Dr. Yüzbaşı Azmi bey, yirmili yılların başında doğan çocukları sünnet etmekle kalmamış, Niğde halkının sağlık sorunlarına koşmuş, dertlerine derman olmuştu. Azmi yüzbaşının elinin uzanamadığı mahallelerde ise sünnetçilik, çalgıcı ve kalaycı çingenelere düşerdi.

Büyüklerimden dinlediğim kadim Niğde hikâyelerinin baş kahramanları cambaz Kemiksiz Ali, kışın buzu kırıp suya giren sporcu Alman Ahmet ve Burunsuz Abdullah idi. Abdullah’ın burnunun frengi denen bir hastalıktan düştüğü söylenirdi. Bir insanın nasıl burunsuz olabildiğine kafa yorar, frengi lâfını duyduğumda ise ürperirdim. Meğerse Abdullah’ın iyi kötü bir burnu varmış. Şöyle ki:

Niğde Mebusu Hüseyin Ulusoy’un kardeşi Dr. Hasan Ulusoy’un anılarından öğrendiğimize göre 1931 senesinde Niğde Memleket Hastanesi Başhekimi Op. Dr. Burhan Bey, Burunsuz Abdullah’ın yüzüne, kolundan naklettiği bir parça ile burun monte etmiş, böylelikle Niğde’nin ilk estetik operasyonuna imza atmıştır. Hastanelere gelen penisilinlerin bozulmasın diye kuyulara sarkıtıldığı o dönemin Niğde’sinde gerçekleştirilen ve tıp literatürüne geçmesi gereken bu operasyon, memleketimizin yitip giden hafızasının dehlizlerine karışan nice ilginç olaydan biridir.

o senelerinde sağlık hizmeti veren kişi ve kuruluşlar kıt olduğundan halk, geleneksel metodlar ve kocakarı reçeteleriyle hastalıkların önünü almaya çalışırdı. Sıtmanın kökü henüz kurutulmamış, antibiyotikler icad edilmemişti. Kinin, iyot ve kireçkaymağı gibi maddeler mikrop öldürücü olarak kullanılmaktaydı. Niğde kent merkezi bir nebze doktor, ebe, hemşire yüzü görse de köyler hepten yokluk içindeydi. O dönemlerde köy öğretmenleri hem doktor, hem baytar, hem ziraatçı, hem hukukçu; hasılı köylünün akıl danıştığı kişiydi.

Sıtma olanlara sigara kağıdına sarılı sülfat ve kinin yutturulup, parpılamaya götürülürdü. Mahalle aralarında parpılayıcı kadınlar olurdu. Parpılama, bıçağı okuyup üfleyerek hastanın yüzüne gözüne sürmek şeklindeki hafif bir nazar değmesin misali tükürük ve üfürük tedavisiydi. Kupa çekme, toprak sarma, sülük tedavisi ve bitkisel çözümler o günlerin geleneksel tıp yöntemleriydi.

Kırık çıkık olduğunda ise et ekmek sarılır; daha ağır vakalarda sınıkçılara başvurulurdu. Sınıkçı Nevriye, Sınıkçı Eskigümüşlü Şaban ve Sınıkçı Kör Salim en meşhurlarıydı.

Askerliğini sıhhiyeci olarak yapanlar doktor muamelesi görür, sivil hayata geçtiklerinde iğneci olarak hizmet verirlerdi. Niğde’nin kadın ve erkek innecileri vardı: İğneci Hacimin, İğneci Münciye, İğneci Hidayet, İğneci Hüseyin ve İğneci Ahmet Necati Sungur en bilinenleri idi. Mahalle ebeleri bir yana, Niğde’nin ilk mektepli ebesi Tokmağın Kâmile idi.

Ellili yıllara kadar Niğde’de doktor muayenehaneleri yoktu. Hekimler, hastane dışındaki vakitlerini Hayri Bey’in (Hayrettin Bilgen) veya Naim bey’in (Naim Erem) eczanesinde geçirirler, hastayı orada muayene eder veya haber gelirse hastanın yanına giderlerdi. Memleket Hastanesi Başhekimi Burhan beyin kır atı, Milletvekili Ergun Özkan’ın babası Askeri doktor Hacıbey’in boz eşeği, Şöför Abdi’nin, Abraş Bahattin’in otomobilleri ve beygir arabaları ambulans hizmeti görürdü.

Niğde’de sıtma mücadelesi için Dr. Ferit Bey’in, üstü açık bir otomobille köy köy dolaştığını arşiv fotoğraflarından öğreniyoruz. Anıları günümüze kadar gelen Niğde’nin efsane doktorları arasında Dr. Mehmet Ali Derman’ın ayrıcalıklı bir yeri vardır. Kafkas asıllı olan Derman, Niğde’nin ilk özel hastanesini açmış, hem operatör, hem dâhiliyeci, hem de kadın doğumcu olarak hizmet vermiştir. İlk kadın hekimimiz Topçunun Müzeyyen (Dr. Müzeyyen Toker) muayene ettiği hastaların maddi durumu müsait olmayanlarından para almaz, kız çocuklarını okutur, çeyizlerini hazırlar ve evlendirirdi. 1963-1973 yılları arasında Niğde Belediye Başkanlığı yapan Dr. Sami Yağız ise ihtisasını Amerika’da yapan ilk Niğdeli hekim olmuştu. Sonradan siyasete atılan doktorlarımız ise Dr. Hüseyin Ülkü, Dr. Abdurrahman Kamar, Dr. Ruhi Soyer ( 1936 senesindeki düğününü bizzat Atatürk yapmış, Ankara Palas’taki merasimde hazır bulunmuştur)

Dr. Doğan Baran, Sağlık Bakanlığı, Göz Doktoru Salih Katırcıoğlu ise Milletvekilliği yapmıştır.

Röntgen Mütehassısı Dr. Ertuğrul Erem, Çocuk doktoru Hamdi bey, Dr. Nevzat Tuncel (KBB) Başhekim dahiliyeci Sedat Şanver, Göğüs hastalıkları uzmanı Dr. Hakkı Altan; “Aman doktor derdime çare” diye yakaranlara “ Geçince bir şey kalmaz” demesiyle ün yapmış saygın bir hekimdir. Niğde’nin en popüler doktorlarından birisi Naci Ercan’dır. Uzun yıllar vizitesi 5 liradan hasta bakmış, tüm Niğdelilerin sevgisini kazanmıştır. Doktor Meliha Alpay, Niğde’nin tanınmış kadın doğumcusudur. Sonradan İstanbul’a taşınmıştır. “Doktorlar emekli olmaz sözünü” hayata geçiren ve 96 yaşına kadar aktif çalışmayı sürdüren Dr. Suat Sönmez de bir dönem politikanın içinde olmuştur. Hatırda kalan doktorlardan, Dr. Kâzım Mutlu, Cevdet Çavuşoğlu ve Cevdet İşeri ( Bevliyeci) uzun yıllar hastanede görev yapmış, Dr. Mehmet Köroğlu ise Niğde’nin renkli bir siması olarak memleketin tıp tarihinde yerini almıştır. Köroğlu, Tıp Fakültesinde okurken 50 tane işe girip çıktığını anlatmıştır. Dr.Yakup Ekici, fakülteyi bitirip Niğde’ye Hükümet Tabibi olarak atandığında; babası inneci Mustaafendi, oğlunun personeli olarak maiyetinde çalışmıştır. Bor Hükümet Tabibi Dr. Ali Tekeşin ise Selin Sayek Böke’nin dedesidir. Hükümet Tabibi Dr. Ahmet ve eşi Göz Doktoru Aysel Doğru da Niğde’nin isim yapmış doktorlarındandı.

Altmış ve yetmişli yılların Niğde’sinde 14 Mart günü Tıp Baloları düzenlenirdi. Niğde sosyetesinin arz-ı endam ettiği baloların açılış dansını dönemin valisi ve eşi yapar, daha sonra diğer çiftler dansa kalkarlardı. 1967 yılının 14 Mart’ında balo çıkışında davetliler Hafızların dükkânının yanmakta olduğunu duydular. Tereddüt etmeksizin erkek kadın, salon kıyafetleriyle yardıma koştular. Elbirliği ile komşu dükkânlarda bulunan malları boşaltıp, oluşabilecek zararın önünü aldılar.

Şimdi yerinde yeller esen Cumhuriyet Restaurant’ta düzenlenen 1979 yılının 14 Mart Tıp Balosunun davetlileri arasındaydım. Oldukça eğlenceli geçen balonun sonunda yardım dernekleri yararına çekilişler yapılmıştı. O vakitler, öyle herkesin arabası olmadığından devlat erkânı dışındakiler evlerine yürüyerek dönerlerdi. Gece boyunca dans etmekten, oynamaktan yorulanlar, bir de üstüne, vuran ayakkabılarla yol teperlerdi.

Dünya talihsiz bir salgınla boğuşurken kendilerine bulaşma ihtimali olduğu halde adeta vatan savaşı verircesine çalışan doktorlarımız ve sağlık ordumuzun neferlerinin bayramını kutlar, önümüzdeki 14 Martlarda yine böyle güzel eğlencelerin tertip edilmesini temenni ederim.

Son Yorumlar
Başarılar dilerim
Türkiye'nin patates üretiminde 1. Sırada bulunan Niğde'nin utanılacak durumdaki Cips veya patates işleme fabrikası yok en azından patates köyleri kooperatif oluşturup kendileri kurabilir organize edilebilirler de yoksa Patates ambarlarda çürür siyasilerden yardım dilenilir.
Ulen Ömer Fethi bey de olmasa ülkede olanlardan haberimiz olmayacak diğer vekiller yok 20 yılda şukadar şunu yaptık bunu yaptık nediye seçildiniz sanki cebinizden harcadınız aynı partili diye çevre illere uğraştığınız kadar buralara ugraşsaydınız işsizlik önlenirdi ne yaptırdınız hani çalışan insanlar yarın sizde Erdoğan Özegen, Alparslan Kavaklıoğlu gibi koltuk bulur gidersiniz sizden memlekete fayda gelmez
Bir ilin topraklarının binde 5 inden fazlası yabancılara satılamaz kanunen
Güzel kardeşim eline sağlık hizmet peşindesin. Ancak; haberlerinizi sitenize kimler yazıyor ise yazım kuralları, anlatım bozuklukları hatalari yapiyor. Lütfen dikkat ediniz. Örnek; yorum yazdığım haber " Niğde'de kar yağışı kaç sürecek.." Hizmetiniz için tekrar teşekkür ederim.
kapalı
24_09_2013_02 Image Banner 142 x 60 24_09_2013_02 Image Banner 142 x 60
Günün Anketi Tümü
BOR'da Hangi Yatırım Gerçekleştirilmeli... Geliştirilmeli...
BOR'da Hangi Yatırım Gerçekleştirilmeli... Geliştirilmeli...
Günün Karikatürü Tümü
Namaz Vakti 12 Nisan 2021
İmsak 04:38
Güneş 06:03
Öğle 12:47
İkindi 16:26
Akşam 19:21
Yatsı 20:41
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 32 70
2. Fenerbahçe 32 63
3. Galatasaray 32 62
4. Trabzonspor 33 58
5. Gaziantep FK 31 50
6. Alanyaspor 32 49
7. Hatayspor 32 49
8. Karagümrük 33 49
9. Sivasspor 32 47
10. Göztepe 33 46
11. Antalyaspor 33 42
12. Konyaspor 32 40
13. Ankaragücü 32 36
14. Rizespor 32 36
15. Kasımpaşa 32 35
16. Malatyaspor 31 33
17. Başakşehir 32 33
18. Kayserispor 32 33
19. Gençlerbirliği 32 31
20. Erzurumspor 33 28
21. Denizlispor 31 26
Takımlar O P
1. Giresunspor 29 60
2. Samsunspor 29 57
3. Adana Demirspor 29 55
4. Altay 29 53
5. Altınordu 29 52
6. İstanbulspor 29 51
7. Ankara Keçiörengücü 29 49
8. Ümraniye 29 41
9. Tuzlaspor 29 41
10. Bursaspor 29 40
11. Bandırmaspor 29 39
12. Boluspor 29 35
13. Balıkesirspor 29 32
14. Adanaspor 29 31
15. Menemenspor 29 30
16. Akhisar Bld.Spor 29 25
17. Ankaraspor 29 22
18. Eskişehirspor 29 8
Takımlar O P
1. Man City 32 74
2. M. United 31 63
3. Leicester City 31 56
4. West Ham 31 55
5. Chelsea 31 54
6. Liverpool 31 52
7. Tottenham 31 49
8. Everton 29 47
9. Arsenal 31 45
10. Leeds United 31 45
11. Aston Villa 30 44
12. Wolverhampton 31 38
13. Crystal Palace 31 38
14. Southampton 30 36
15. Burnley 31 33
16. Brighton 30 32
17. Newcastle 31 32
18. Fulham 32 26
19. West Bromwich 30 21
20. Sheffield United 31 14
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 30 67
2. Real Madrid 30 66
3. Barcelona 30 65
4. Sevilla 29 58
5. Real Sociedad 30 47
6. Real Betis 30 47
7. Villarreal 30 46
8. Granada 30 39
9. Levante 30 38
10. Celta de Vigo 29 37
11. Athletic Bilbao 30 37
12. Cádiz 30 35
13. Valencia 30 34
14. Osasuna 30 34
15. Getafe 30 30
16. Huesca 30 27
17. Real Valladolid 30 27
18. Elche 30 26
19. Deportivo Alaves 30 24
20. Eibar 30 23

Gelişmelerden Haberdar Olun

@