11.04.2021, 23:26

Kevencilerin Yurdu: Eskigümüş

Geçtiğimiz günlerde Japonya’nın en popüler kanallarından olan TBS’de yayınlanan Gümüşler Manastırı ve Kapadokya konulu yarışma programının, Japonya genelinde reyting rekoru kırdığı tarafımıza bildirildiğinde Hayalî ’nin şu beyti aklıma geldi:

Cihân-ârâ cihân içre ârâyı bilmezler
O mâhîler ki deryâ içredür deryayı bilmezler

Meâlen: Cihânı var eden Yaratıcı cihânın içindedir. Herkes onu aramayı bilmez. Nitekim denizdeki balıklar da denizin ne olduğundan haberdâr değildir.

Japonlar oldum olası Kapadokya bölgesi ve Gümüşler Manastırına ilgi göstermişlerdir. Eloğlu, Dünya’nın bir ucundan gelip buraları keşfeder, memleketimizin tadını çıkarırken bizler elimizin altındaki güzelliklerin farkında olmadan, kıymetini bilmeden yaşıyoruz. Kimi zaman ahır, kimi zaman samanlık olarak, ambar olarak asırlarca kullanılan Manastır ciddi bir hasara uğramadan bu günlere geldi.

Bölgenin en iyi korunan fresklerinin bulunduğu ve yekpâre kaya bloktan oyulmuş en büyük kilise olması ile dikkatleri çeken Manastır, 1960’larda fresklerde meydana gelen bir restorasyon kazası sonucu Meryem Ana’nın ifadesi gülümser bir hal alınca Gülen Meryem ile anılır oldu. Yıllar yılı bu şekilde lanse edildi. Ancak Hıristiyan dünyası ile Arkeoloji-Sanat Tarihi camiası, Gülen Meryem hikâyesine hiçbir zaman inanmadı.  Zamanın Kültür ve Turizm bakanı Ertuğrul Günay Niğde’ye geldiğinde, Gülen Meryem’i daha kapsamlı tanıtalım diye beyanat vermiş,  gelen tepkiler üzerine “Brezilya’daki zenci İsa’ya inanıyorlar da neden Gülen Meryem’e inanmasınlar” demişti.

Bir dönem sanki Niğde’de başka yer yokmuş gibi bütün destinasyonlar, bütün broşürler, bütün söylemler Gülen Meryem’e çıkıyordu. Neyse ki artık tur rehberleri bunun bir restorasyon hatası olduğunu söylüyor. Meryem Anamızın güleceği varsa da ağlıyordur halimize… 

Şimdilerde son derece popüler hale gelen, bağ bahçe fiyatlarının tam manasıyla uçtuğu, Niğdelilerin villa yaptırmak, arsa almak için birbiriyle yarıştığı Eskigümüş’ün, çocukluğumun haylazlık mekânları arasında özel bir yeri vardır. Niğde’ye yakınlığı, suyun suvatın bolluğu, toprağın bereketi, bağın bahçenin, çiçeğin böceğin cazibesi bizi hep kendine çeker, şehirde sıkıldığımızda ilk fırsatta soluğu Eskigümüş’te alırdık.

Yirminci yüzyılın başlarında Çamardı Bereketli’ye gelin giden büyük anneannem; Hacı Hadıroğlu kızı Zöhra Ecemiş’in sülâlesi Eskigümüş’ü yurt tutmuş, hısım akrabamız; Türkmen oymaklarının kutlu addettiği dağların eteğine kurulmuş olan bu güzel kasabada kök salmıştı.

Memnune halamızın Eskigümüş’teki evini ziyarete gittiğimiz günlerde annemin sohbete dalmasından faydalanarak bahçeye iner iyice coşar, azıtırdım. Serum lastiğinden yaptığımız sapanlarla kurda kuşa nişan alır, kuş bulamazsam kertenkeleleri hedef yapar, onu da bulamazsam tezekten mamûl arı kovanlarına sapan sıkar, dışarıya çıkan arılardan kaçmayı marifet sayardım.  Dört yaşındayken ilk şöförlük tecrübemi de burada yaşamış, Skoda pikabımızın kilitsiz kapısından içeri sızmış, el frenini indirerek beş on metre gitmiş, her nasılsa yol kenarındaki kayalara çarparak durmuştum. O sırada annem feryâd ederek yetişmiş, bir taraftan herhangi bir kaza olmadığına şükrederken diğer taraftan kulağımı bayağı çekmişti.

O vakitler Yeni ve Eskigümüş olarak anılan mahallelerden ibaret olan kasabada günümüzdeki kadar dağınık yerleşim söz konusu değildi. Anadolu’nun bağrında yeşillikler içinde şirin bir köy görünümündeydi. Manastır bölgesinde mesken olarak kullanılan mağaralar ve davar damları vardı. Kapı önlerinde oturup dantel ören, kirman çevirerek yün eğiren analar bacılar evlerinde de halı-kilim dokurlardı.

Kırk elli sene öncesine kadar elmacılık iyi gelir getirdiğinden ve Ortadoğu’ya hatırı sayılır hacimde ihraç edildiğinden, kasaba halkının refah seviyesi yükselmiş, kevencilik geçim kaynağı olmaktan çıkmış, varlıklı aileler Niğde’den ev-arsa almaya başlamışlardı.  

Keven, Niğde için ticari değeri olan bir bitkiydi. Yeni kuşaklar kevenin fırın ve tandırlarda yakacak olarak kullanıldığı için kesildiğini sanmaktalar. Bu kısmen doğru olsa da esas kıymetli ürün, bitkinin gövdesinden elde edilen Kitre idi. Keven kesildikten sonra gövdesi dikenden ayrılıp bıçakla çiziliyor, buradan akan süt havayla temas edinme donup Kitre’ye dönüşüyordu. Sentetik materyallerin icadından önce sanayide geniş kullanım alanı olan Kitre, tekstilden, yapıştırıcı imâline, mühür yapımından ilaç sektörüne kadar türlü sanayi kolunda kullanılıyor, Gümüşler kasabası ile Kitreli bölgesini geçindiriyordu. 1950’lerden sonra kimyasalların yaygınlaşmasıyla kitreye olan talep düşerken keven bitkisi de hızla yok oldu.      

Yörenin havasından mı suyundan mı bilinmez, Gümüşler ahalisinin espri yeteneği gelişmişti. Sohbet ve meclislerde birbirlerine takılmadan edemezlerdi. Sohbetleri fıkra tadında idi. “Allah bizi seviyor, öyle bir memlekette yaşıyoruz ki Perşembe sabah kalkıp Niğde’ye giderken de akşam dönerken de güneşi sırtımızdan yeriz. Halbuki Adırmusunlular (Koyunlu) giderken de sırtarırlar, dönerken de…Güneş hep yüzlerine vurur, gide gele suratları Sarıova’nın güneşini yimiş köseleye döner” derlerdi.

1957 yılının Haziran ayında Nuh Tufanından beri görülmemiş bir dolu yağışının ardından gelen sel felâketi, Eskigümüş’ün altını üstüne getirdi. Taşpınar-Dumlu yaylalarından inen sel suları, birçok evi, ahırı, ağılı, ambarı yıktı, bağı bahçeyi millendirdi, sığırı, davarı önüne kattı, ağaçları söktü götürdü. Sel suları günlerce Niğde’nin derelerinden aktı gitti.  

Sel felâketinden en çok zarar gören yer köyün kadim yerleşim bölgesi olan Avlanlı Mahallesi idi. Niğde’nin önde gelenleri ve İzzet Ecemiş’in girişimleri neticesinde 1958 yılı başında Gümüşler Belediyesi kuruldu. Ecemiş, zamanın İmar ve İskân Bakanı Aksaraylı Medeni Berk ile görüşerek acil ödenek çıkarttırıp evleri zarar görenler için Yenigümüş tarafında yerleşim alanları oluşturdu, ivedilikle ahâlinin yaralarını sardı. Gümüşler’e heykeli dikilmesi gereken İzzet Ecemiş, 1958’den 1973’e kadar Belediye Başkanı olarak hizmet verdi.

Günümüzde ise Gümüşler Belediyesi örnek alınacak işlere imza atıyor.

Belediye Başkanı Recep Caymaz’ın girişimleriyle Manastır karşısında açılan kahvaltı salonu-café ; servisi, yemekleri ve ambiyansıyla, sadece turistlerin ilgisini çekmekle kalmayıp, Niğde’nin kodamanlarının hatırlı misafirlerini ağırladıkları bir mekân haline geldi.

Belediye kaynaklarıyla inşa edilmekte olup sezona yetiştirilmesi planlanan Gümüş Alabalık Tesislerinin de adeta kartal yuvası gibi olan konumuyla, yakın gelecekte yerli yabancı turistlerin ve Niğdelilerin ilgi odağı olacağına şüphemiz yoktur.

Gümüşler’in Japonya’nın bir kasabasıyla kardeş ilan edilip, karşılıklı ziyaretler yapılması tanıtım açısından fevkalâde olacağı gibi dünyaca ünlü yazar Haruki Murakami’ye Manastır’da bir imza günü düzenlenmesi dünya çapında bir olay olacak ve Amir Khan etkisi gösterecektir.

Gümüşler ve Niğde’nin tanıtımı konusunda üstün gayret gösteren Niğde Turizmciler Dernek Başkanı, Gümüşler eşrafından Bahar Şahiner ile soyadına yakışır şekilde, verdiği vaadlerden ve sözünden caymayan Recep Caymaz başkanımıza Eskigümüş’ün çıtasını yükselten gayret ve girişimleri adına takdir ve şükranlarımı iletiyorum. 

13
açık
banner696
Günün Anketi Tümü
BOR'da Hangi Yatırım Gerçekleştirilmeli... Geliştirilmeli...
BOR'da Hangi Yatırım Gerçekleştirilmeli... Geliştirilmeli...
Günün Karikatürü Tümü
Namaz Vakti 17 Mayıs 2022
İmsak 03:44
Güneş 05:23
Öğle 12:43
İkindi 16:33
Akşam 19:53
Yatsı 21:25
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 37 81
2. Fenerbahçe 37 70
3. Konyaspor 37 67
4. Başakşehir 37 62
5. Alanyaspor 37 61
6. Beşiktaş 37 58
7. Antalyaspor 37 58
8. Karagümrük 37 57
9. Adana Demirspor 37 52
10. Sivasspor 37 51
11. Galatasaray 37 51
12. Kasımpaşa 37 50
13. Hatayspor 37 50
14. Kayserispor 37 47
15. Giresunspor 37 45
16. Gaziantep FK 37 43
17. Rizespor 37 36
18. Altay 37 34
19. Göztepe 37 28
20. Ö.K Yeni Malatya 37 20
Takımlar O P
1. Ankaragücü 35 67
2. Ümraniye 35 67
3. Bandırmaspor 35 61
4. İstanbulspor 35 59
5. Erzurumspor 35 58
6. Eyüpspor 35 54
7. Manisa Futbol Kulübü 36 49
8. Tuzlaspor 35 49
9. Samsunspor 35 48
10. Gençlerbirliği 35 48
11. Keçiörengücü 35 48
12. Boluspor 35 47
13. Denizlispor 35 46
14. Altınordu 35 45
15. Adanaspor 35 45
16. Bursaspor 35 41
17. Kocaelispor 35 41
18. Menemen Belediyespor 35 38
19. Balıkesirspor 35 12
Takımlar O P
1. M.City 37 90
2. Liverpool 36 86
3. Chelsea 36 70
4. Tottenham 37 68
5. Arsenal 37 66
6. M. United 37 58
7. West Ham United 37 56
8. Wolverhampton Wanderers 37 51
9. Leicester City 36 48
10. Brighton 37 48
11. Brentford 37 46
12. Newcastle 37 46
13. Crystal Palace 36 45
14. Aston Villa 36 44
15. Southampton 36 40
16. Everton 36 36
17. Leeds United 37 35
18. Burnley 36 34
19. Watford 37 23
20. Norwich City 37 22
Takımlar O P
1. Real Madrid 37 85
2. Barcelona 37 73
3. Atletico Madrid 37 68
4. Sevilla 37 67
5. Real Betis 37 64
6. Real Sociedad 37 62
7. Villarreal 37 56
8. Athletic Bilbao 37 55
9. Osasuna 37 47
10. Celta Vigo 37 46
11. Valencia 37 45
12. Rayo Vallecano 37 42
13. Espanyol 37 41
14. Getafe 37 39
15. Elche 37 39
16. Granada 37 37
17. Mallorca 37 36
18. Cadiz 37 36
19. Levante 37 32
20. Deportivo Alaves 37 31

Gelişmelerden Haberdar Olun

@