Ali Okulları

Tülay HERGÜNLÜ yazdı...

YORUM 28.11.2021, 23:41 Faruk
166
Ali Okulları

Günümüzde “Ali Okulu” adını bilen ya da duyan çok azdır sanırız.  

1959-1975 yılları arasında Türk Silahlı Kuvvetleri bünyesinde açılan Ali Okulları, okuma yazma bilmeyen erlere askerlik eğitimine geçmeden önce okuma-yazma öğretmek için oluşturulmuş eğitim ocaklarıdır. Türk Silahlı Kuvvetleri Okuma Yazma Okulu Yönetmeliği’nde şöyle belirtilmektedir:

“Türk vatandaşı ve asker olarak gerekli asgari temel bilgileri kazandırmak ve kendilerini anlayış, disiplin ve beden kabiliyeti itibariyle temel askerlik eğitimine hazırlamaktır.”

Ali Okulları hangi ihtiyaçtan doğmuştu?

Atatürk; 9 Ağustos 1928’de, Sarayburnu Parkı’nda CHP’nin gerçekleştirdiği bir toplantıda, yeni Türk alfabesini davetlilere tanıtarak, Türk Harf İnkılâbı’nı başlatır. 1 Kasım 1928 günü Meclis yeni Türk Harfleri Kanunu’nu kabul eder ve 3 Kasım 1928 günü, bu kanun, Resmî Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girer. Atatürk, Sarayburnu Parkı’nda bir konuşma yapar. Bazı satırları alalım:

“Vatandaşlar, arkadaşlar!

…Çok işler yapılmıştır, amma, bugün yapmaya mecbur olduğumuz son değil, lâkin çok lüzumlu bir iş daha vardır: Yeni Türk harflerini çabuk öğrenmelidir. Vatandaşa, kadına, erkeğe, hamala, sandalcıya öğretiniz. Bunu, vatanperverlik ve milletperverlik vazifesi biliniz. Bu vazifeyi yaparken düşününüz ki, bir milletin, bir heyet-i içtimaiyenin yüzde onu okuma-yazma bilir, yüzde doksanı bilmez nevidendir. Bundan insan olanlar utanmak lâzımdır. Bu millet utanmak için yaratılmış bir millet değildir. İftihar etmek için yaratılmış, tarihini iftiharla doldurmuş bir millettir. Fakat milletin yüzde sekseni okuma-yazma bilmiyorsa, bu hata bizde değildir. Türk’ün seciyesini anlamayarak, kafasını birtakım zincirlerle saranlardadır.

Artık mazinin hatalarını kökünden temizlemek zamanındayız. Hataların tashih olunmasında bütün vatandaşların faaliyetini isterim. En nihayet bir sene, iki sene içinde bütün Türk heyet-i içtimaiyesi yeni harfleri öğreneceklerdir. Milletimiz, yazısı ile kafası ile bütün âlem-i medeniyetin yanında olduğunu gösterecektir.”

Ardından da 1928’de Millet Mektepleri, 1930’da Halk okuma odaları, 1932’de Halkevleri, 1936’da Halk Odaları, Köy Eğitmenleri, 1937’de Köy Enstitüleri projeleri hayata geçirilir. Hedef, Atatürk’ün de işaret ettiği gibi halkın tamamının okuma ve yazma öğrenmesidir.

Atatürk’ün vefatına kadar her şey yolundaydı. Sonrasında olanlar:

27 Aralık 1949 tarihinde imzalan “Türkiye ve ABD Hükümetleri Arasında Eğitim Komisyonu Kurulması Hakkındaki Anlaşma” ile Türk Millî Eğitim Sistemi’nin temeline âdeta dinamit konulur. Türk eğitim sistemi,  işte bu anlaşma ile 1950 yılından itibaren bütünüyle Amerikan çıkarları doğrultusunda şekillenecektir ve öyle de olur; Millet Mektepleri, Halk Odaları, Halkevleri, Köy Eğitmenleri ve son olarak da Köy Enstitüleri, türlü dalaverelerle kapatılır.

Okuryazarlık oranı Atatürk’ün hedeflediği seviyeye gelememiştir.  Köy Enstitüsü uygulaması ve onun bir parçası olan Köy Okulu Seferberliği, 1955’te okulsuz ve öğretmensiz köy bırakmamayı hedeflemişti. Bu plan 1946’da duraksatıldı, 1950’de kaldırıldı.

Türk Eğitim sisteminin tüm projeleri, 1946’larda kesintiye uğramış 1949’da da ABD’ nin eline geçmiştir.

Kırsal alanda okuma yazma oranındaki ciddi düşüş, köylerdeki okul sayısının yetersizliği Türk Silahlı Kuvvetleri’nde, silâhaltına alınan erlerin eğitilmesinde de ciddi sorunlar çıkartıyordu. O yıllarda askerlik süresi 1-3 yıl arasındaydı. Gençler, bu sürede pekâlâ okuma ve yazma eğitimi alabilirlerdi ve Türk Silahlı Kuvvetleri Okuma Yazma Okulları açıldı.

Türkçe ders kitaplarının içeriği, Ali adındaki köylü bir gencin; köyündeki yaşamı, askere alınışı, okuma yazma okulu ve kıtadaki yaşamından oluşan uzun bir öyküdür. Her cümle ya da metin, bu öykünün bölümleridir. Öykü, Ali’nin onbaşı olarak terhis olmasıyla sona erer. O zaman köylerde yaygın olarak kullanılan “Ali” adı ve Ali’nin serüveni, bu okulların halk arasındaki gayrı resmi adının “Ali Okulları” olarak anılmasına da neden olmuştur.

“ Ben bilmem, Ali Okulu mezunuyum” sözleri halk arasında bazı durumlarda espri konusu olmuştur.

Okuma Yazma Okulları önemli bir hizmet vermiş, 500 binin üzerinde gencin okuma yazma öğrenmesini sağlamıştır. Askerde okuma yazma öğrenen köylü gençlerin birçoğu ilkokulu dışarıdan bitirmiş, yeni mesleklere yönelmiş, iş bulmada avantaj sahibi olmuşlardır.

Ali Okulları, kuruluş yasası gereği 1975’de kapatılmış. Acaba, devam etseydi, kırsal kesimlerdeki eğitim seviyesi çok daha yüksek seviyelere çekilebilir miydi?

Cevabı, uzmanlara bırakıyoruz.

Orduda okuma-yazma öğretimi çalışmalarının, 8 Şubat 2000 tarihinde MEB ve Genel Kurmay Başkanlığı arasında imzalanan işbirliği protokolü ile tüm birliklerde devam ettirildiğini, kısa bir not olarak verelim. Sırf bu uygulama bile, Türkiye’de hâlâ okuma yazma bilmeyen insanların sayısının hayli fazla olduğunu açıklamaya yetmektedir.

Günümüzde okuma yazma bilmeyen kadınlarımızın sayısının da bir hayli fazla olduğunu belirtelim. TÜİK 2020 verilerine göre 2 milyon 877 bin kadın okuma yazma bilmiyor. 3 milyon 85 bin kadın ise herhangi bir diplomaya sahip değil.

Bu vesileyle, tüm öğretmenlerimizin 24 Kasım Öğretmenler gününü de kutlayıp, yazımızı Mustafa Kemal Atatürk’ün bir sözü ile bitirelim:

“Eğitimdir ki, bir milleti ya özgür, bağımsız, şanlı, yüksek bir topluluk halinde yaşatır; ya da esaret ve sefalete terk eder. Milletleri kurtaranlar yalnız ve ancak öğretmenlerdir. Öğretmenden, eğiticiden yoksun bir millet henüz millet adını almak kabiliyetini kazanmamıştır. Ona basit bir kitle denir, millet denemez.”

Tülay Hergünlü

23 Kasım 2021

Kaynak:

Tülay Hergünlü “İngiliz Sicimi’nden Amerikan Bezine

https://www.yetiskinegitimi.org.tr / Cilt:1 Sayı: 1 Kasım 2018

Türkiye’de Modernleşme Süreci ve Yetişkin Okuryazarlığı.  https://acikders.ankara.edu.tr/mod/resource/view.php?id=77968

www.vatandaşokuması.com

Kaynak: TİYO AJANS
Yorumlar (0)
Son Yorumlar
Yazmak icin de yazmayin be kardeşim!!!
Enes ülgü denen kişinin adı niye geçmiyor bu haberlerde oda suça yardım ve ortalık etmiştir
Helal olsun başkanım.
Niğdemizden bir genel başkan yrd çıktı hayırlı olsun.
Adnan Başkan sözünü dosdoğru söyler.O Türk Milliyetçisidir.Hükümetin Suriye Politikasının Türk Milletine verdiği zararın da bir hakkın farkındadır.Atamızın canını emanet ettiği Türk Hekimlerine kalkan elin kırılması gerektiğini de söyler.Siz o suçlamalarınızı sarı sendikaya iletin.Türkiye Türklerindir.
banner832
Günün Anketi Tümü
BOR'da Hangi Yatırım Gerçekleştirilmeli... Geliştirilmeli...
BOR'da Hangi Yatırım Gerçekleştirilmeli... Geliştirilmeli...
Günün Karikatürü Tümü
Namaz Vakti 22 Ocak 2022
İmsak
Güneş
Öğle
İkindi
Akşam
Yatsı
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 22 51
2. Konyaspor 21 42
3. Fenerbahçe 22 36
4. Alanyaspor 22 35
5. Beşiktaş 22 35
6. Hatayspor 22 35
7. Başakşehir 21 34
8. Adana Demirspor 22 34
9. Kayserispor 22 31
10. Gaziantep FK 21 31
11. Sivasspor 22 30
12. Karagümrük 22 30
13. Galatasaray 22 27
14. Giresunspor 22 26
15. Kasımpaşa 22 24
16. Göztepe 22 24
17. Antalyaspor 22 23
18. Rizespor 22 21
19. Altay 22 18
20. Ö.K Yeni Malatya 21 15
Takımlar O P
1. Ümraniye 20 42
2. Ankaragücü 20 42
3. Erzurumspor 20 38
4. Eyüpspor 20 36
5. Bandırmaspor 20 33
6. Samsunspor 20 33
7. İstanbulspor 20 33
8. Adanaspor 20 32
9. Tuzlaspor 20 27
10. Gençlerbirliği 20 26
11. Manisa Futbol Kulübü 20 25
12. Boluspor 19 24
13. Kocaelispor 21 24
14. Keçiörengücü 20 23
15. Menemen Belediyespor 20 23
16. Altınordu 20 22
17. Bursaspor 20 20
18. Denizlispor 20 19
19. Balıkesirspor 20 8
Takımlar O P
1. Manchester City 22 56
2. Liverpool 21 45
3. Chelsea 23 44
4. West Ham United 22 37
5. Tottenham 19 36
6. Arsenal 20 35
7. M. United 21 35
8. Wolverhampton Wanderers 20 31
9. Brighton 21 29
10. Leicester City 19 25
11. Crystal Palace 21 24
12. Southampton 21 24
13. Aston Villa 20 23
14. Brentford 22 23
15. Leeds United 20 22
16. Everton 19 19
17. Norwich City 22 16
18. Watford 20 14
19. Newcastle 20 12
20. Burnley 17 11
Takımlar O P
1. Real Madrid 21 49
2. Sevilla 21 45
3. Real Betis 22 40
4. Atletico Madrid 20 33
5. Real Sociedad 20 33
6. Barcelona 20 32
7. Rayo Vallecano 20 31
8. Villarreal 21 29
9. Valencia 21 29
10. Athletic Bilbao 21 28
11. Espanyol 22 27
12. Celta Vigo 21 26
13. Osasuna 21 25
14. Granada 21 24
15. Elche 21 22
16. Getafe 21 21
17. Mallorca 20 20
18. Deportivo Alaves 21 17
19. Cadiz 21 15
20. Levante 20 11

Gelişmelerden Haberdar Olun

@