16.02.2021, 20:50

Avcılık üzerine

Yıllar önceydi. Tepeköy sırtlarında yorucu bir av gününün sonunda postu köy muhtarının evine sermiş, soğuk ayranlarımızı yudumluyorduk. Batan güneş son ışıklarıyla Niğde’yi selâmlarken doğanın bu huzur veren güzel görüntüsü tüm yorgunluğumuzu unutturmuş, akşamın dinginliği üzerimize çökmüştü.

Bütün gün dere tepe dolaşmış ancak dişe dokunur bir ava denk gelememiştik. Tüfek atmak, tavşan, keklik vurmak önemli değildi. Mühim olan, dağda taşta gezerken duyduğumuz huzurdu. Yalnızca bir defa yaklaşık yüz metre ilerimizden kınalı keklik sürüsü kalkmış, biz tüfekleri doğrultana kadar menzil dışına çıkmışlardı.

Avcılık deyip geçmeyelim; insanlığın var olduğu günden bu yana yaşamsal bir faaliyet ve geçim kaynağı olan, günümüzde ise rekreatif bir aktivite olarak sürdürülen avcılıkla ilgili ilk kanunlar Cengiz Han tarafından hayata geçirilmiştir. O dönemlerde avcılık aynı zamanda bir savaş sanatı olarak görülmekteydi. Türk tarihinin en eski dönemlerinden itibaren avcılığın Türkler arasında beslenme, geçim ve spor maksadıyla yapıldığı bilinmektedir.

Göktürkler, Selçuklular ve Osmanlıların hayatında av ve avcılık konusu önemli bir yer tutmuştur. Selçuklular döneminde Sultan Melikşâh’ın Saydnâme-i Melikşâhi adlı eseri dünyada avcılık ile ilgili olarak yazılmış ilk bilimsel kitap olma özelliğine sahiptir.

Romancı Daphne de Maurier, “Dağ Keçisi” adlı öyküsünde şöyle der: “Avcının tutkusu çok farklı bir konudur. Sanır ki tüm düşüncesi avlayacağı trofenin duvardaki hayalindedir. Aslında avcı, kendinin de anlayamadığı bir içgüdüyle avının peşinde koşar durur.”  

İspanyol düşünür Ortéga y Gasset ise “Avcılık Üstüne” adlı kitabında avcı ile doğa arasında oluşan bütünleşmeyi şöyle yorumluyor:

“Eğer doğaya geri dönme mutluluğunu tüm yoğunluğu ve saflığıyla tatmak istiyorsak, orada barınan vahşi yaratığın yoldaşı olmalı, onun düzeyine inmeli, ona benzemeye çalışmalı ve onun peşinden gitmeliyiz. Avcılık işte bu gizemli törenin adıdır. İnsan, avlanırken havanın tenini okşayıp geçmesinden ya da ciğerlerine dolmasından bambaşka bir haz duyar.”      

Niğde’de dağda bayırda avın bol olduğu, ağaların beylerin at ve tazılarla ava gittikleri vakitler, avcılığın da bir âdâbı vardı. Öyle her önüne gelene tüfek verilmezdi. Zaten şimdiki gibi ne tüfek, ne hazır fişek vardı. Kurşundan saçma dökülür, fişekler evde doldurulurdu. Avcı adayı gençler önce çantacılık, mandukacılık* yapar, avcılığın kural ve inceliklerini öğrenirlerdi.

Şimdilerde internetten dâhi alınabilen yarı-otomatik veya pompalı tüfeklerle kaçak ava gidenler, önlerine ne gelirse ateş edip avı her mevsim yasak olan leylek, kuğu, flamingo, atmaca/şahin gibi uçanlar ile zavallı sincap ve kelengileri hedef alıyor, hiçbir şey vuramazlarsa yön ve mesafe tabelalarını nişan tahtası yapıyorlar. Dikkatli bakıldığında yurt sathındaki karayolları tabelalarının yüzde doksanında saçma delikleri olduğu görülür.

İnsanoğlunun içgüdülerinden biri olan avcılık, bin yıllar içinde kendi kültürünü oluşturmuştur. Ancak avcılığın meşakkatine katlanmak belli bir disiplin gerektirir. Dağ bayır gezip av peşinde koşmanın beden ve ruh sağlığına faydalı olduğuna dair çok net bulgular vardır.

1940’larda işlerin yoğunluğundan bunalan Vehbi Koç, İsviçre’de çok tanınmış bir asabiyeciye gider. Doktor; Vehbi beyle biraz konuştuktan sonra şöyle der: “İşlerin yoğunluğu seni ruhen ve bedenen yıpratmış, yıllardan beri iş dışında bir aktiviten olmamış. Reçeten şu; sana at binmeyi ya da ava gitmeyi tavsiye ediyorum.” Koç, bunun üzerine Ankara’ya dönünce bir Macar atı alır ve düşüp omzunu kırana kadar kırk sene at biner. Rahmetli Ayhan Şahenk de gençliğinde Kayardı’nda Sarıasma, Melendiz Dağları’nda, Misli Ovası’nda keklik ve tavşan avlamış, Hınıs’ın Ayhan da çantacılığını yapmıştır.   

Bazı kendini bilmez kaçak avcıların ha bire basında, sosyal medyada haber olmasından dolayı, avcılık da faytonculuk gibi istenmeyen faaliyetler kapsamında değerlendirilmekte, yurdumuza döviz getiren ecnebi avcılar itibarsızlaştırma dalgasının kurbanı olmaktadırlar. 

Besleyip büyütüp sonra da kesip yediğimiz sığırları, davarları, tavukları, kazları iştahla mideye indirirken iyi de, binlerce dolar vererek ülkemize gelir getiren Amerikalı avcıyı on beş yaşında koca boynuzlu bir yaban keçisi vurdu diye topa tutmak niye? O teke yaşlandıkça zaten sürüden ayrılıp güçten düşecek, kurtlara yem olacak, çığa kapılacak veya yalçın dağların kuytuluğunda eceliyle ölecek... Hiç değilse av turizmi sayesinde köy muhtarlığının kasasına, izcinin, korucunun, rehberin, şöförün cebine para giriyor, ailesine ekmek götürüyor.

Kapı komşumuz Bulgaristan her yıl, bizimkiler de dâhil olmak üzere on binlerce yabancı avcıyı konuk ediyor. El değmemiş ormanlarda, verimli avlaklar ile özel av sahalarında bilinçli avcılığı teşvik ediyor, ülkeye döviz girdisi sağlıyor.

Bilinçsiz avcılık, ziraî ilaçlar ve değişen iklim şartlarından dolayı memlekette av bulmakta zorlanan Türk avcıların paralı olanları, “kırk gün taban eti, bir gün av eti” dememek için yurtdışında avlanmayı tercih ediyorlar. Aralarında Afrika’ya, Sibirya’ya, Pamirlere, Tien Şan dağlarına, Himalayalara tırmanıp dev Marco Polo yaban koyunu, Tahr, Bharal, Markor gibi egzotik ve fantastik av yapanlar var. 

Av merakı olanlar bu işin de kendine göre bir raconu olduğunu unutmasınlar. Gerçek avcı, avına daima kaçma şansı verir, tuzla, tuzakla, ökseyle, dinamitle ( balık için) gece projektörle, teyp kurup göç kuşlarını yanıltarak avlanmaz, dişiye, yavruya asla ve kat’a fişek atmaz.

Bu noktada mühim olan, şuursuz avcıyı bilinçlendirmek, kaçak avcıyı yakalayıp caydırıcı cezalar kesmek ve avcılığın kuralları konusunda kamuoyunu bilgilendirmektir.

Bir zamanlar ülkemiz av cennetiydi. Düzler yokuşlar keklik, turaç, çalılar çulluk doluydu. Sabahın seherinde Kayardı sırtlarında keklikler öter, Ege ormanlarında leoparlar gezerdi ( Anadolu Leoparı ). Hatta öyle ki 1970 yılına kadar Hakkâri dağlarında kaplan yaşamaktaydı.  Toy kuşu gibi büyük kuşlar artık memleketimize uğramıyor. Karaca, Alageyik, Ulugeyik nesli ciddi tehlike altında. Kaçak avcılık çok yaygın. Defineciler nasıl tarihi alanlara zarar veriyorsa kaçak avcılar da yaban hayvanlarının neslini tüketiyorlar.  

Nihayetinde avcılığın da bir etiği vardır. Kurallara uymadan yapılan avcılık cinayettir. Bu konuda halkımız bilinçlendirilmeli ve kirli malumat yığınlarından kurtarılmalıdır.

*Mandukacı: sopayla çalılara vurup kuş kaldıran ergen

17
açık
banner696
Günün Anketi Tümü
BOR'da Hangi Yatırım Gerçekleştirilmeli... Geliştirilmeli...
BOR'da Hangi Yatırım Gerçekleştirilmeli... Geliştirilmeli...
Günün Karikatürü Tümü
Namaz Vakti 03 Temmuz 2022
İmsak
Güneş
Öğle
İkindi
Akşam
Yatsı
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 38 81
2. Fenerbahçe 38 73
3. Konyaspor 38 68
4. Başakşehir 38 65
5. Alanyaspor 38 64
6. Beşiktaş 38 59
7. Antalyaspor 38 59
8. Karagümrük 38 57
9. Adana Demirspor 38 55
10. Sivasspor 38 54
11. Kasımpaşa 38 53
12. Hatayspor 38 53
13. Galatasaray 38 52
14. Kayserispor 38 47
15. Gaziantep FK 38 46
16. Giresunspor 38 45
17. Rizespor 38 36
18. Altay 38 34
19. Göztepe 38 28
20. Ö.K Yeni Malatya 38 20
Takımlar O P
1. Ankaragücü 36 70
2. Ümraniye 36 70
3. Bandırmaspor 36 62
4. İstanbulspor 36 60
5. Erzurumspor 36 58
6. Eyüpspor 36 57
7. Samsunspor 36 51
8. Boluspor 36 50
9. Manisa Futbol Kulübü 36 49
10. Tuzlaspor 36 49
11. Denizlispor 36 49
12. Keçiörengücü 36 48
13. Gençlerbirliği 36 48
14. Altınordu 36 45
15. Adanaspor 36 45
16. Kocaelispor 36 44
17. Bursaspor 36 44
18. Menemen Belediyespor 36 38
19. Balıkesirspor 36 12
Takımlar O P
1. M.City 38 93
2. Liverpool 38 92
3. Chelsea 38 74
4. Tottenham 38 71
5. Arsenal 38 69
6. M. United 38 58
7. West Ham United 38 56
8. Leicester City 38 52
9. Brighton 38 51
10. Wolverhampton Wanderers 38 51
11. Newcastle 38 49
12. Crystal Palace 38 48
13. Brentford 38 46
14. Aston Villa 38 45
15. Southampton 38 40
16. Everton 38 39
17. Leeds United 38 38
18. Burnley 38 35
19. Watford 38 23
20. Norwich City 38 22
Takımlar O P
1. Real Madrid 38 86
2. Barcelona 38 73
3. Atletico Madrid 38 71
4. Sevilla 38 70
5. Real Betis 38 65
6. Real Sociedad 38 62
7. Villarreal 38 59
8. Athletic Bilbao 38 55
9. Valencia 38 48
10. Osasuna 38 47
11. Celta Vigo 38 46
12. Rayo Vallecano 38 42
13. Elche 38 42
14. Espanyol 38 42
15. Getafe 38 39
16. Mallorca 38 39
17. Cadiz 38 39
18. Granada 38 38
19. Levante 38 35
20. Deportivo Alaves 38 31

Gelişmelerden Haberdar Olun

@