24.09.2013, 16:53 133

Türkiye’nin kısa vadeli dış borcu dağ gibi büyüyor

 http://www.21yyte.org//’ da yayınlanan fakat daha da geniş çevrelere ulaşmasını istediğim yazılarımı ve Enstitü uzmanlarının yazılarını bu köşeye taşıyorum. Bugün kesip cüzdanınızda taşımanızı önereceğim bir yazıyı köşeme taşıyorum. Enstitü’nün Ekonomik Araştırmalar Merkezitarafından hazırlanan bu yazı önümüzdeki dönemde siyaseti anlamak açısından da çok önemli:“Türkiye’nin önümüzdeki bir sene içindeki dış fonlama ihtiyacı yaklaşık 210 milyar doları buluyor. Bu rakam 2013 için öngörülen milli gelirin yani ülkede bir yılda üretilecek ürün ve servislerin toplamının dörtte birine denk geliyor. Basitçe söylersek önümüzdeki 12 ay, ülkede üretilen her 100 liranın, 25 lirası dış borcu fonlamakta kullanılacak.
Standard Bank gelişen piyasalar ekonomisti Timothy Ash, müşterilerine 15 Ağustos’ta yolladığı araştırma notunda, Türkiye’nin ödemesi gereken kısa vadeli dış borcun 160 milyar dolar olduğunu söylerken, buna 53,6 milyar dolarlık cari açık eklendiğinde, kısa vadede ülkenin 213,6 milyar dolarlık dış kaynak bulmak zorunda olduğunun altını çiziyordu. IMF’nin öngörülerine göre Türkiye’nin milli gelirinin 2013’te 851 milyar dolar olması bekleniyor. Ash’in hesapladığı dış fonlama ihtiyacı, IMF öngörüsünün yüzde 25’i, yani dörtte birine denk geliyor.
Türkiye dönemsel olarak fonlama ve nakit sıkıntısı yaşasa da, ülkenin dış borcu hiçbir dönemde, AK Parti dönemindeki kadar çok artmamıştır. Merkez Bankası (MB) verilerine göre Türkiye’nin kısa vadeli borç stoku 2003’ten bu yana yaklaşık 6,5 katına çıkmış, sayıyla da yaklaşık 100 milyar dolar artmıştır. 2003’ten önceki 10 yılda ise kısa vadeli dış borç sadece 6 milyar dolar artarak 18 milyar dolara yükselmiştir.
İki 10 yıl arasında kısa vadeli borcun artış hızı arasındaki fark, üzerinde düşünülmesi gereken bir konudur. Kısa vadeli borcun artış hızının bu kadar yüksek olması, sürdürülemeyecek bir durumdur. Bir bireyin ay sonunda ödemesi gereken kredi kartı borcunu kapatmak için, başka bir kredi kartını kullanmasına benzeyen bu döngü, kartların limitleri dolduğunda acı bir sonla bitecektir. Eğer Türkiye de kısa vadeli borcu için kaynak bulamazsa ciddi ekonomik bir krizle karşılaşabilir. Bu krizin yaklaşmakta olduğunun da ilk sinyali doların, psikolojik sınır olan 2 doların üstüne çıkmasıdır.
Kısa vadeli dış borcun nasıl fonlandığı da ülke ekonomisinin istikrarı açısından önemlidir. Türkiye’ye gelen net doğrudan yabancı yatırımlar Temmuz ayında 1,4 milyar olurken son bir yılda 5,5 milyar dolar olmuştur. Eğer bu hızla devam ederse dışarıdan gelen yatırımlar kısa vadeli dış finansman ihtiyacının sadece 50’de 1’ini karşılayabilir.
Borsa’da yaşanan çalkantılar ve MB Para Politikaları ile TL’nin tarihin en değersiz seviyesine inmesi nedeniyle de son bir ayda hisse senedi, tahvil ve repo piyasasından 990 milyon dolarlık çıkış olmuştur. Türkiye’de son 1 yılda para piyasalarına net 17 milyar dolar giriş sağlamıştır. Eğer bu büyüklükteki bir giriş (hem de Türk sermaye piyasaları varlıklarının rekor fiyatlara ulaştığı yılda) kısa vadeli fonlama ihtiyacının ancak ufak bir bölümünü karşılayabilecektir.
Türkiye’nin dış ticaret açığı da yılın ilk 7 ayında 60,4 milyar dolar oldu. Ticaret dengesi de kısa vadeli fonlamaya yardımcı olmaktan çok uzakta, dış fonlama ihtiyacını artıran bir etkendir.
MB’nin 137 milyar dolarlık rezervlerinin çoğu bankaların zorunlu karşılıkları döviz olarak göstermesini sağlayan Rezerv Opsiyon Katsayısı, ROK sisteminden gelmektedir. MB’nin müdahale edebileceği uluslararası rezervlerin 40-50 milyar arası olduğu tahmin edilmektedir. MB rezervleri de dış fonlama ihtiyacını karşılayamayacak seviyededir.
Verilerin gösterdiği üzere kısa vadeli dış borcun, kaliteli bir şekilde fonlanamaması ülke ekonomisini kırılgan kılmaktadır. Türk lirası, dolar karşısında son 5 ayda yüzde 20’nin üzerinde değer kaybederek de facto bir devalüasyon yaşamıştır.
Şimdilik MB’nin kısa vadeli fonlama ihtiyacını çözmekteki stratejisi Türk Lirası’nın daha da değer kaybetmesine izin vererek, ihracatı artırmak, ithalatı kısmaktadır. Ancak bunun yüksek enflasyon yaratacağına kesin gözüyle bakılırken cari açığa ne kadar çare olabileceğini de zaman gösterecektir. Merkez Bankası’nın politikalarında, yaklaşan yerel ve gelecek yılki genel seçimler öncesi büyüme hızının düşmemesini isteyen hükümetin yaptığı baskılar da göz ardı edilemez.
Ancak halkın ekonomi politikaları hakkındaki memnuniyetsizliği giderek artmaktadır. ABD’li araştırma şirketi German Marshall Fonu’nun Türkiye’de yaptığı ankete göre ekonomi politikalarını beğenme oranı son 10 yılın en düşük seviyesi olan yüzde 43’e gerilemiştir.
Yürütülen ekonomi politikaları yanında, Suriye’de yaşanan gelişmeler, FED’in parasal sıkılaştırmaya gitmesiyle Türkiye’nin de içinde olduğu gelişen piyasalardan çıkan sermaye ve yaklaşan seçimler nedeniyle MB’nin kararlarının daha da politikleşmesi, ekonomiyi daha da kırılganlaştırarak durumu çok daha tehlikeli hale getirmektedir.”
Yorumlar (0)
banner833
kapalı
banner832
Günün Anketi Tümü
BOR'da Hangi Yatırım Gerçekleştirilmeli... Geliştirilmeli...
BOR'da Hangi Yatırım Gerçekleştirilmeli... Geliştirilmeli...
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Sivasspor 18 40
2. Başakşehir 18 36
3. Trabzonspor 18 35
4. Fenerbahçe 18 34
5. Alanyaspor 18 32
6. Galatasaray 18 30
7. Beşiktaş 18 30
8. Göztepe 18 26
9. Malatyaspor 18 24
10. Gaziantep FK 18 24
11. Çaykur Rizespor 18 23
12. Denizlispor 18 22
13. Gençlerbirliği 18 18
14. Konyaspor 18 18
15. Kasımpaşa 18 15
16. Antalyaspor 18 14
17. Ankaragücü 18 12
18. Kayserispor 18 10
Takımlar O P
1. Hatayspor 18 37
2. Erzurum BB 18 31
3. Bursaspor 18 30
4. Akhisar Bld.Spor 18 28
5. Keçiörengücü 18 28
6. Ümraniye 18 28
7. Menemen Belediyespor 18 28
8. Adana Demirspor 18 27
9. Altay 18 24
10. Balıkesirspor 18 24
11. Giresunspor 18 24
12. Fatih Karagümrük 18 23
13. İstanbulspor 18 20
14. Altınordu 18 19
15. Osmanlıspor 18 16
16. Adanaspor 18 13
17. Boluspor 18 13
18. Eskişehirspor 18 9
Takımlar O P
1. Liverpool 22 64
2. Man City 24 51
3. Leicester City 24 48
4. Chelsea 24 40
5. M. United 24 34
6. Tottenham 24 34
7. Wolverhampton 23 34
8. Sheffield United 24 33
9. Southampton 24 31
10. Arsenal 24 30
11. Crystal Palace 24 30
12. Everton 24 30
13. Burnley 24 30
14. Newcastle 24 30
15. Brighton 24 25
16. Aston Villa 24 25
17. West Ham 23 23
18. Bournemouth 24 23
19. Watford 24 23
20. Norwich City 24 17
Takımlar O P
1. Barcelona 20 43
2. Real Madrid 20 43
3. Atletico Madrid 20 35
4. Sevilla 20 35
5. Getafe 20 33
6. Real Sociedad 20 31
7. Valencia 20 31
8. Athletic Bilbao 20 30
9. Villarreal 20 28
10. Granada 20 27
11. Real Betis 20 27
12. Levante 20 26
13. Osasuna 20 25
14. Deportivo Alaves 20 23
15. Real Valladolid 20 22
16. Eibar 20 22
17. Mallorca 20 18
18. Celta de Vigo 20 16
19. Leganés 20 14
20. Espanyol 20 14
Günün Karikatürü Tümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@