19.01.2021, 23:14 1621

Niğde’nin Yemekle İmtihanı

Yemek ve sofra kültürü bir yörenin gelenek ve âdetlerinin ayrılmaz bir parçasıdır. Niğde’nin de kendine özgü mutfağı ve unutulmaya yüz tutmuş geleneksel lezzetleri vardır. Yemek çeşitliliğimiz açısından 1924 Mübadelesi ile Niğde’ye gelenler de kendi yemek kültürlerini taşıyıp Niğde mutfağına renk katmışlardır.

Analarımız, ninelerimiz mevsimine ve kilerde bulunan erzağa göre yemekler yaptılar. Tariflerini gramla dirhemle değil, el ve göz kararı ile hazırladılar. Kimi zaman hakırdak dürümü, mumbar dolması, tirit, mıkla, et kabağı, koruklu bamya, ayva boranası gibi Niğde lezzetleri ile hane halkını doyurdular. Kimi zaman ise koyun kaburgasının iç pilavla doldurulmasıyla hazırlanan “Orta Dolması” yaptılar. Düğün, dernek, mevlüt gibi cemiyetlerde komşular arasında tam bir dayanışma vardı. Davetlilere sunulacak yemekler imece usulü hazırlanır, daha kalburüstü cemiyetlere ise “Aşçı Zöraadın” çağırılırdı.

Otuz kırk sene öncesine kadar Niğdeliler tost, hamburger, döner, pizza hatta lahmacun yemeye Nevşehir’e giderlerdi. Sosis, salam gibi şarküteri ürünleri ile mayonez, kereviz, enginar, brokolinin esamesi okunmaz, Karadeniz hamsisi ile Kızılırmak ve çevre barajlardan gelen Yayın ve Sazan dışında balık bilinmezdi. Şehir Lokantası ile Bıyık Cemal, Aşçı Memet ( Mehmet Garga) İsmail Açıkel, Niyazi Yeşilyurt, Mehmet Baysal, Tevfik Sütçü gibi yemek erbabı, mütevazı mekanlarında öğlen yemeği çıkarır, yemek bitince kapanırlardı. Akşam yemeği sadece Tüccarlar Kulübü ve Aile Çay Bahçesi’nin yanındaki Cumhuriyet Restaurant’ta verilir, çoğunlukla ızgara çeşitleri, soğan, koyun yoğurdu ve fasulye piyazı ile servis edilirdi. Menüden yemek seçmek ise hiç bilinmezdi. O yıllarda ailecek lokantaya gitme kültürü hem gelişmemiş hem de zamanın şartlarına göre pahalı idi.

Mizaç olarak Niğdeliler tarihin hiç bir döneminde hedonist (hazcı) olmadılar. Mütevekkil ve ölçülü yaşayıp Anadolu Erenlerinin yolunda gittiler. Dünyevi zevklerin dengesini iyi kurdular. Az yediler, az uyudular, ilime irfana, güzel ahlâka önem verdiler. Anadolu Türkmen geleneğinin devamı olarak koyun eti ağırlıklı beslendiler. Ancak Güney illeri ile kıyaslandığında Niğde Mutfağı sönük kaldı. Bu bölgemizin yemek kültürü, ağırlıklı olarak Halep/Arap mutfağının etkisinde ön plana çıkıp zenginleşti.

Niğde, korunaklı bir yayla kenti olduğundan Çukurova’nın sıcağından, Fransız’ın zulmünden kaçanlara kucak açtı. Bu vesileyle kurulan dostluklar günümüze kadar sürdü. Niğdenin yerlileri ile Çukurova’dan gelen gençler arasında yaşanan aşklar evliliklerle noktalandı. Böylece aileler arasında akrabalıklar tesis edildi.

Adanalılar sıcakkanlı, konuşkan, bitirim, hayatın tadını çıkarır ve zevk-ü sefaya düşkün karakterde, Niğdeliler ise naif, çekingen ve kalendermeşreptiler-hâlâ da öyledir- Bu iki kültürün insanları birbirlerini dengeledi. Damak zevki bizlerden farklı olan Adanalılar Niğdelileri dışarıya açtı, lokanta-kebap-şalgam-muhabbet kültürünü yaygınlaştırdılar. Yaz aylarında Çukurovalı yaylacılara kiralanan evlerin mutfaklarına acılı yemeklerin kokuları sindi, balkonlarda kebaplar yapıldı. Şırdan, bici bici, şalgam suyu, ciğer kebabı, nar ekşisi gibi lezzetleri Adanalı yaylacılardan öğrendik. Yaz aylarında Çukurova’nın en meşhur kebap ustaları Niğde’ye gelip  aşçılarımıza el verdi. Günümüzde Adana’dan sonra en lezzetli Adana Kebap Niğde’de yeniyor ise Adanalılar sayesindedir.

Bugün maalesef Niğde’de geleneksel yemeklerimizin sunulduğu bir lokanta yoktur. Niğde Tava diye servis edilen yemek düpedüz Tas Kebabıdır. Önceden sipariş verilerek Söğürme yapan Bor merkezli restaurantın Niğde şubesi kapanmıştır. Bor’da bulunan kasaplardan temin edilen bel etiyle hazırlanan söğürmenin ise tadına doyum olmaz.  Bu noktada, Belediye Başkanımızın girişimleriyle tadilatı yapılıp hayat bulacak olan Kadıoğlu Konağı'nın, geleneksel Niğde lezzetlerinin servis edileceği bir mekân haline getirilecek olması isabetlidir.

Evet; bir zamanlar lahmacun bile bulunmayan Niğde’de bugün adım başı dönerci, dürümcü, tantunici, yanık tavuk dönerci, çiğ köfteci, pizzacı, tost ve hamburgerci, mumbar ve şırdancı, tandır ve etli ekmekçi, pideci, mantı ve çi börekçi, kelleci, söğüşçü, kahvaltıcı, künefeci, balık pişiricisi, hatta midyeci hizmet veriyor. Bir zamanlar yufka ekmek arasına kıyma dürümüne talim ederken şimdi büyük kentlerin en lüks restaurantlarını aratmayan dekor içindeki mekanlarda soğanın cücüğünü yiyebiliyoruz. Ancak bu lokantalar, ana yemekten önce getirilen başlangıç mezelerini abartıp etten kısar oldular. Ağız tadıyla bir Adana Kebap yemeğe kalktığınızda önünüze mezeyi dayıyorlar. Meze istemeyip geri göndermeye kalksanız bile masanıza bırakıyorlar. Eskiden Adana Kebap yanında sadece sumaklı soğan gelir, doya doya et yerdik. Dürümcülerde ise aceleye getirip eti yanık servis ediyorlar. Döner ve Adana kebap usta işidir, özel itina gerektirir.

Konumuzla ilgili olarak; tatları damağımızın bir köşesinde, adları hafızalarımızda saklı duran onlarca Niğde yemeği ve Anadolu’nun geleneksel lezzetlerinin tanıtıldığı; Sabahat Varol İnsel ablamızın ikinci baskısını yapan kitabı değerli bir çalışmadır.

Üniversitemiz de bu konuda araştırmalar ve inovatif çalışmalar yapmakta, unutulmuş Niğde lezzetlerini gün ışığına çıkarmak için uğraş vermektedir.

Değerli rektörümüz Prof.Dr. Muhsin Kar hocamızın teşvik ve girişimleriyle Sosyal Bilimler Meslek Yüksek Okulu Aşçılık Programı gastronomi alanında kayda değer çalışmalar yapmakta, patates lokumu, patates cezeryesi ve patates dondurması gibi özgün tadlar hazırlamaktadırlar.

Master Şef, Yemekteyiz gibi programları izleye izleye yurdum insanının azımsanmayacak kesimi oturduğu yerden Gastronomi uzmanı kesilip kerli ferli gurmelere taş çıkartır hale geldi. Bu millet reyting uğruna Allah’ın nimetine burun kıvıran yarışmacıları, ziyan edilen yemekleri, acemi aşçıları aşağılayan şefleri, seyreder oldu. Yüce dinimiz ve kültürümüz bir pirinç tanesinin bile ziyan edilmesine karşıdır. Allah ( c.c.) kimseyi açlıkla, yoklukla sınamasın diyor nimetlerin kadrini bilenlere selam ediyoruz.    

Yorumlar (0)
Son Yorumlar
Firma ismini öğrenebilirmiyiz?
M.Naci ecere,arkadaşı Karatay ziyarete gelir.Nigde Lisesinde görüşürler.Bu şiiri yazar.
Üc arkadaş burslu okumak üzere Parise giderler.Arkadasları gençliğimizi yasayalım derler.M.Naci Ecer, olmaz memleketimizde bizi bekleyen çok işler var,iyi eğitim alıp faydalı olmamızlazımder. Eğitim biter yurda dönerler. Ama tabi olması gereken yere verilmez. Arkadaşı Ederi Niğde lisesinde ziyaret eder, bu şiiri yazar.
sendikacımısın siyasetçimisin yoksa tayip in düdüğümü sen önce toplu görüşme masasında memurların hakkını savun artistlik yapma darbeler dönemi bitti dediniz fetö darbesi neydiya sen fetöcü olmadığına eminmisin
Ülke bunlar katillerin cirit attığı meydana döndü. Adam tam katliam canisi imiş. Heysem Topalca dene şerefsiz, Ağır Ceza Mahkemesi tarafından 12 yıl kesinleştirilmiş hapis cezası verildiği ancak, hakkında herhangi bir aranma, yakalanma ve infaz kararı olmadığı öğrenildi. Bu da ödülü sanırım. GERİSİ YORUMSUZ...
açık
banner832
Günün Anketi Tümü
BOR'da Hangi Yatırım Gerçekleştirilmeli... Geliştirilmeli...
BOR'da Hangi Yatırım Gerçekleştirilmeli... Geliştirilmeli...
Günün Karikatürü Tümü
Namaz Vakti 26 Şubat 2021
İmsak 05:50
Güneş 07:10
Öğle 12:59
İkindi 16:07
Akşam 18:38
Yatsı 19:53
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Galatasaray 25 54
2. Beşiktaş 24 51
3. Fenerbahçe 25 51
4. Trabzonspor 25 48
5. Alanyaspor 25 42
6. Hatayspor 25 42
7. Gaziantep FK 25 39
8. Karagümrük 25 37
9. Antalyaspor 25 33
10. Göztepe 25 32
11. Sivasspor 24 31
12. Konyaspor 24 30
13. Malatyaspor 25 30
14. Kasımpaşa 25 29
15. Rizespor 25 27
16. Kayserispor 25 25
17. Erzurumspor 25 25
18. Başakşehir 25 24
19. Denizlispor 25 21
20. Ankaragücü 24 20
21. Gençlerbirliği 24 20
Takımlar O P
1. Giresunspor 23 53
2. Samsunspor 23 49
3. İstanbulspor 23 43
4. Altınordu 23 41
5. Adana Demirspor 23 39
6. Ankara Keçiörengücü 23 38
7. Altay 23 38
8. Tuzlaspor 23 38
9. Bandırmaspor 23 31
10. Bursaspor 23 31
11. Ümraniye 23 31
12. Adanaspor 23 26
13. Menemen Belediyespor 23 26
14. Balıkesirspor 23 24
15. Boluspor 23 23
16. Akhisar Bld.Spor 23 19
17. Ankaraspor 23 14
18. Eskişehirspor 23 7
Takımlar O P
1. Man City 25 59
2. M. United 25 49
3. Leicester City 25 49
4. West Ham 25 45
5. Chelsea 25 43
6. Liverpool 25 40
7. Everton 24 40
8. Aston Villa 23 36
9. Tottenham 24 36
10. Leeds United 25 35
11. Arsenal 25 34
12. Wolverhampton 25 33
13. Crystal Palace 25 32
14. Southampton 25 30
15. Burnley 25 28
16. Brighton 25 26
17. Newcastle 25 25
18. Fulham 25 22
19. West Bromwich 25 14
20. Sheffield United 25 11
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 23 55
2. Real Madrid 24 52
3. Barcelona 24 50
4. Sevilla 23 48
5. Real Sociedad 24 41
6. Villarreal 24 37
7. Real Betis 24 36
8. Levante 24 31
9. Granada 24 30
10. Athletic Bilbao 23 29
11. Celta de Vigo 24 29
12. Valencia 24 27
13. Osasuna 24 25
14. Cádiz 24 25
15. Getafe 24 24
16. Deportivo Alaves 24 22
17. Eibar 24 21
18. Real Valladolid 24 21
19. Elche 23 21
20. Huesca 24 19

Gelişmelerden Haberdar Olun

@