19.01.2021, 23:14 1622

Niğde’nin Yemekle İmtihanı

Yemek ve sofra kültürü bir yörenin gelenek ve âdetlerinin ayrılmaz bir parçasıdır. Niğde’nin de kendine özgü mutfağı ve unutulmaya yüz tutmuş geleneksel lezzetleri vardır. Yemek çeşitliliğimiz açısından 1924 Mübadelesi ile Niğde’ye gelenler de kendi yemek kültürlerini taşıyıp Niğde mutfağına renk katmışlardır.

Analarımız, ninelerimiz mevsimine ve kilerde bulunan erzağa göre yemekler yaptılar. Tariflerini gramla dirhemle değil, el ve göz kararı ile hazırladılar. Kimi zaman hakırdak dürümü, mumbar dolması, tirit, mıkla, et kabağı, koruklu bamya, ayva boranası gibi Niğde lezzetleri ile hane halkını doyurdular. Kimi zaman ise koyun kaburgasının iç pilavla doldurulmasıyla hazırlanan “Orta Dolması” yaptılar. Düğün, dernek, mevlüt gibi cemiyetlerde komşular arasında tam bir dayanışma vardı. Davetlilere sunulacak yemekler imece usulü hazırlanır, daha kalburüstü cemiyetlere ise “Aşçı Zöraadın” çağırılırdı.

Otuz kırk sene öncesine kadar Niğdeliler tost, hamburger, döner, pizza hatta lahmacun yemeye Nevşehir’e giderlerdi. Sosis, salam gibi şarküteri ürünleri ile mayonez, kereviz, enginar, brokolinin esamesi okunmaz, Karadeniz hamsisi ile Kızılırmak ve çevre barajlardan gelen Yayın ve Sazan dışında balık bilinmezdi. Şehir Lokantası ile Bıyık Cemal, Aşçı Memet ( Mehmet Garga) İsmail Açıkel, Niyazi Yeşilyurt, Mehmet Baysal, Tevfik Sütçü gibi yemek erbabı, mütevazı mekanlarında öğlen yemeği çıkarır, yemek bitince kapanırlardı. Akşam yemeği sadece Tüccarlar Kulübü ve Aile Çay Bahçesi’nin yanındaki Cumhuriyet Restaurant’ta verilir, çoğunlukla ızgara çeşitleri, soğan, koyun yoğurdu ve fasulye piyazı ile servis edilirdi. Menüden yemek seçmek ise hiç bilinmezdi. O yıllarda ailecek lokantaya gitme kültürü hem gelişmemiş hem de zamanın şartlarına göre pahalı idi.

Mizaç olarak Niğdeliler tarihin hiç bir döneminde hedonist (hazcı) olmadılar. Mütevekkil ve ölçülü yaşayıp Anadolu Erenlerinin yolunda gittiler. Dünyevi zevklerin dengesini iyi kurdular. Az yediler, az uyudular, ilime irfana, güzel ahlâka önem verdiler. Anadolu Türkmen geleneğinin devamı olarak koyun eti ağırlıklı beslendiler. Ancak Güney illeri ile kıyaslandığında Niğde Mutfağı sönük kaldı. Bu bölgemizin yemek kültürü, ağırlıklı olarak Halep/Arap mutfağının etkisinde ön plana çıkıp zenginleşti.

Niğde, korunaklı bir yayla kenti olduğundan Çukurova’nın sıcağından, Fransız’ın zulmünden kaçanlara kucak açtı. Bu vesileyle kurulan dostluklar günümüze kadar sürdü. Niğdenin yerlileri ile Çukurova’dan gelen gençler arasında yaşanan aşklar evliliklerle noktalandı. Böylece aileler arasında akrabalıklar tesis edildi.

Adanalılar sıcakkanlı, konuşkan, bitirim, hayatın tadını çıkarır ve zevk-ü sefaya düşkün karakterde, Niğdeliler ise naif, çekingen ve kalendermeşreptiler-hâlâ da öyledir- Bu iki kültürün insanları birbirlerini dengeledi. Damak zevki bizlerden farklı olan Adanalılar Niğdelileri dışarıya açtı, lokanta-kebap-şalgam-muhabbet kültürünü yaygınlaştırdılar. Yaz aylarında Çukurovalı yaylacılara kiralanan evlerin mutfaklarına acılı yemeklerin kokuları sindi, balkonlarda kebaplar yapıldı. Şırdan, bici bici, şalgam suyu, ciğer kebabı, nar ekşisi gibi lezzetleri Adanalı yaylacılardan öğrendik. Yaz aylarında Çukurova’nın en meşhur kebap ustaları Niğde’ye gelip  aşçılarımıza el verdi. Günümüzde Adana’dan sonra en lezzetli Adana Kebap Niğde’de yeniyor ise Adanalılar sayesindedir.

Bugün maalesef Niğde’de geleneksel yemeklerimizin sunulduğu bir lokanta yoktur. Niğde Tava diye servis edilen yemek düpedüz Tas Kebabıdır. Önceden sipariş verilerek Söğürme yapan Bor merkezli restaurantın Niğde şubesi kapanmıştır. Bor’da bulunan kasaplardan temin edilen bel etiyle hazırlanan söğürmenin ise tadına doyum olmaz.  Bu noktada, Belediye Başkanımızın girişimleriyle tadilatı yapılıp hayat bulacak olan Kadıoğlu Konağı'nın, geleneksel Niğde lezzetlerinin servis edileceği bir mekân haline getirilecek olması isabetlidir.

Evet; bir zamanlar lahmacun bile bulunmayan Niğde’de bugün adım başı dönerci, dürümcü, tantunici, yanık tavuk dönerci, çiğ köfteci, pizzacı, tost ve hamburgerci, mumbar ve şırdancı, tandır ve etli ekmekçi, pideci, mantı ve çi börekçi, kelleci, söğüşçü, kahvaltıcı, künefeci, balık pişiricisi, hatta midyeci hizmet veriyor. Bir zamanlar yufka ekmek arasına kıyma dürümüne talim ederken şimdi büyük kentlerin en lüks restaurantlarını aratmayan dekor içindeki mekanlarda soğanın cücüğünü yiyebiliyoruz. Ancak bu lokantalar, ana yemekten önce getirilen başlangıç mezelerini abartıp etten kısar oldular. Ağız tadıyla bir Adana Kebap yemeğe kalktığınızda önünüze mezeyi dayıyorlar. Meze istemeyip geri göndermeye kalksanız bile masanıza bırakıyorlar. Eskiden Adana Kebap yanında sadece sumaklı soğan gelir, doya doya et yerdik. Dürümcülerde ise aceleye getirip eti yanık servis ediyorlar. Döner ve Adana kebap usta işidir, özel itina gerektirir.

Konumuzla ilgili olarak; tatları damağımızın bir köşesinde, adları hafızalarımızda saklı duran onlarca Niğde yemeği ve Anadolu’nun geleneksel lezzetlerinin tanıtıldığı; Sabahat Varol İnsel ablamızın ikinci baskısını yapan kitabı değerli bir çalışmadır.

Üniversitemiz de bu konuda araştırmalar ve inovatif çalışmalar yapmakta, unutulmuş Niğde lezzetlerini gün ışığına çıkarmak için uğraş vermektedir.

Değerli rektörümüz Prof.Dr. Muhsin Kar hocamızın teşvik ve girişimleriyle Sosyal Bilimler Meslek Yüksek Okulu Aşçılık Programı gastronomi alanında kayda değer çalışmalar yapmakta, patates lokumu, patates cezeryesi ve patates dondurması gibi özgün tadlar hazırlamaktadırlar.

Master Şef, Yemekteyiz gibi programları izleye izleye yurdum insanının azımsanmayacak kesimi oturduğu yerden Gastronomi uzmanı kesilip kerli ferli gurmelere taş çıkartır hale geldi. Bu millet reyting uğruna Allah’ın nimetine burun kıvıran yarışmacıları, ziyan edilen yemekleri, acemi aşçıları aşağılayan şefleri, seyreder oldu. Yüce dinimiz ve kültürümüz bir pirinç tanesinin bile ziyan edilmesine karşıdır. Allah ( c.c.) kimseyi açlıkla, yoklukla sınamasın diyor nimetlerin kadrini bilenlere selam ediyoruz.    

Yorumlar (0)
Son Yorumlar
18 yıldır çektirdiğiniz zulmün hesabını verin önce.Sarayın kuklaları.....
Güzel yazı.
Fezleke ne oldu ömer efendi, darb, ettin sonra laklak, dokunacaklar Sana, 1 mart 2021 yer Ankara Meclis, yok öyle millet vekili de dersini alacak
Niye başınmı açıldı? Okuldan, ordudan, memuriyetten mi atıldın? Fetoş 28 şubatçılara rahmet okuyordu. İçtihat diyordu.... Hayırdır?
Lütfen bu milletin inançlarından ellerinizi çekin artík insanlar akp ve sizlerin 28 Şubat zırvalíklarınızdan dolayı dinden soğudu insanlar deist ve ateist olmaya basladı
hafif kar yağışlı
banner832
Günün Anketi Tümü
BOR'da Hangi Yatırım Gerçekleştirilmeli... Geliştirilmeli...
BOR'da Hangi Yatırım Gerçekleştirilmeli... Geliştirilmeli...
Günün Karikatürü Tümü
Namaz Vakti 01 Mart 2021
İmsak 05:47
Güneş 07:08
Öğle 12:59
İkindi 16:08
Akşam 18:40
Yatsı 19:55
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Galatasaray 26 57
2. Beşiktaş 25 54
3. Fenerbahçe 26 54
4. Trabzonspor 26 48
5. Hatayspor 26 45
6. Alanyaspor 26 42
7. Gaziantep FK 26 40
8. Karagümrük 26 40
9. Göztepe 26 35
10. Antalyaspor 26 34
11. Sivasspor 25 32
12. Konyaspor 25 31
13. Malatyaspor 26 31
14. Kasımpaşa 26 29
15. Rizespor 26 28
16. Kayserispor 25 25
17. Başakşehir 26 25
18. Erzurumspor 26 25
19. Denizlispor 26 21
20. Gençlerbirliği 25 21
21. Ankaragücü 25 20
Takımlar O P
1. Giresunspor 24 53
2. Samsunspor 24 50
3. İstanbulspor 24 46
4. Altınordu 24 44
5. Adana Demirspor 24 42
6. Altay 24 41
7. Ankara Keçiörengücü 24 39
8. Tuzlaspor 23 38
9. Bursaspor 24 34
10. Bandırmaspor 24 31
11. Ümraniye 24 31
12. Adanaspor 23 26
13. Menemenspor 23 26
14. Balıkesirspor 23 24
15. Boluspor 23 23
16. Akhisar Bld.Spor 24 19
17. Ankaraspor 23 14
18. Eskişehirspor 24 7
Takımlar O P
1. Man City 26 62
2. M. United 26 50
3. Leicester City 26 49
4. West Ham 26 45
5. Chelsea 26 44
6. Liverpool 26 43
7. Everton 24 40
8. Tottenham 25 39
9. Aston Villa 24 39
10. Arsenal 26 37
11. Leeds United 26 35
12. Wolverhampton 26 34
13. Crystal Palace 26 33
14. Southampton 25 30
15. Burnley 26 28
16. Brighton 26 26
17. Newcastle 26 26
18. Fulham 26 23
19. West Bromwich 26 17
20. Sheffield United 26 11
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 24 58
2. Barcelona 25 53
3. Real Madrid 24 52
4. Sevilla 24 48
5. Real Sociedad 24 41
6. Real Betis 25 39
7. Villarreal 25 37
8. Granada 25 33
9. Levante 25 32
10. Athletic Bilbao 24 30
11. Celta de Vigo 25 30
12. Osasuna 25 28
13. Getafe 25 27
14. Valencia 25 27
15. Cádiz 25 25
16. Eibar 25 22
17. Real Valladolid 25 22
18. Deportivo Alaves 25 22
19. Elche 24 21
20. Huesca 25 20

Gelişmelerden Haberdar Olun

@