22.03.2021, 00:08 853

Nevruz ve Niğde’nin Kurtları

Nevruz, demirden dağı eriten Göktürklerin Ergenekon’dan çıkmalarını, baharın gelişini, doğanın uyanışını temsil eder. Doğu Türkistan’dan Balkanlara kadar tüm Türk kavimleri tarafından her yıl 21 Mart’ta kutlanır. On iki hayvanlı takvim ve Melikşah’ın Celâli takviminde yılbaşı olarak belirlenen 21 Mart, Divân-ı Lugâti’t-Türk’te de ilkbaharın gelişi olarak kabul edilir.

Ergenekon destanının ana figürlerden birisi bir bozkurttur.Türkler bozkurtun rehberliğinde yola revan olup Ergenekon’dan çıkmışlardır. Her milletin sevdiği ve kendisi için simge olarak gördüğü hayvanlar vardır. Türkler için bu simge bağımsızlığın ve özgürlüğe düşkünlüğün sembolü olan bozkurttur. Hayvanlar aleminde kural koyucu özelliğiyle müstesna bir yeri olan kurt asla boyunduruğa gelmez, baş eğmez, köpek davranışı göstermez. Türk, Moğol ve Altay mitolojisinde kutsal kabul edilir. Göktürklerde dişi kurt ana, Uygurlar için erkek kurt atadır. Oğuz destanlarında Bozkurt, kavmin rehberi, seferleri göçleri başlatandır. Kurt metaforu günlük hayatımızda, güzel sanatlarda, sinemada  edebiyatta, folklorik unsurlarda, deyim ve atasözlerinde, hatta Mesnevi gibi klasik eserlerde, ders alınması gereken mesellerde karşımıza çıkar. 


Bir kurdun asla kurtluğundan vazgeçmediğine bizzat şahitlik ettiğimi söyleyebilirim.  Evet; gerçek bir kurtla tanışmam yıllar öncesine dayanır… Seksenlerin başında “Hoca” lakaplı akrabamız Sefa Ecemiş, kucağında bir enikle Çamardı’daki bağ evimize gelmiş,  İki-üç aylıktan fazla olmadığını tahmin ettiğim bu sevimli hayvanın bir kurt yavrusu olduğunu öğrenip hikayesini dinlediğimde heyecan ve şaşkınlığımı gizleyememiştim.

Sefa Hoca’nın tarla ortağı olan çoban emmi, Aladağların yüksek yaylalarında davar güderken bir kaya kovuğunda kurt inine tesadüf etmiş, anne kurdun her nasılsa ortalarda olmamasını fırsat bilerek yavrulardan birini yuvasından koparıp “ikrama geçer” düşüncesiyle Hoca’ya hediye etmişti. O da kurdu sahiplenip evine almış, diğer eniklerle beraber büyüyüp evcilleşebileceğini düşünerek biberonla beslemeye başlamıştı. 

Eşin dostun; “ Hocam vazgeç bu sevdadan, kurt kurtluğunu yapar, kat’iyen evcilleşmez” ikazlarına aldırmadan yavruyu ehlileştirebileceğine kendini o denli inandırmıştı ki, güz bitip kışa yaklaşırken hayvancağızı Adana’ya götürmüş; apartman balkonunda beslemeye kalkmıştı. Kış boyu iyice agresifleşen yavru kurt, mahalleyi birbirine katmış, konu komşuyu huzursuz etmişti. 

Çamardı’ya geri götürüldükten sonra boyuna bakmadan mahalle köpekleriyle dalaşan, avluyu, kümesi birbirine katıp çoluk çocuğa korkutan, Hoca’nın elini kolunu kapan kurt, kesinlikle evcilleşme emaresi göstermemiş, içgüdüsel saldırganlığı gün geçtikçe artınca Bereketli’deki evin elma ambarına kapatılmış; muhtemelen orada yediği fare zehiri yüzünden bir süre sonra telef olup gitmişti. 


Katranı Kaynatırsan olur mu Şeker….

Köpek ve kurt genomlarının günümüzde şifresi çözülse de evcilleştirme aşamalarında hala gizemini koruyan noktalar olduğu söylenir. İnsanoğlu, yerleşik düzene geçtiği Cilalı Taş Devri diye de anılan Neolitik Dönem’den beri bu işlere kafa yormaktadır. Köpeğin, on beş bin sene evvel başlayan evcilleşme süreci 200 yıl önce oluşturulmaya başlanan ırk standartlarının belirlenmesiyle devam etmekte olmasına rağmen Sefa Hoca, üç beş ay içinde kurdu köpeğe dönüştürebileceğini düşünmüştü. Bu ise zebraya palan vurup harmandan yük taşıyabileceğine inanmak kadar gerçek dışıydı.    

Buna benzer girişimlerin önlenmesi adına belki de hayırlı olan bu vaka, üzerinden kırk yıl geçmesine rağmen belleğimde tazeliğini korurken, tavuk-cülük sahibi konu komşu ile hısım akrabadan bazıları, kurdun gelişi ve yok oluşunu net olarak hatırlamaktadırlar.


Orta Asya step hayatında insanoğluyla eşit şartlarda yaşayan kurtlar birçoğumuzun düşündüğü derecede yabani değildir aslında... İlmi, fenni araştırmalar adına kurtlar arasında günlerce yaşayıp çiğ etle beslenen adeta kurt adama dönüşen bilim insanlarının vardığı sonuç;  kurdun insanoğluna düşman olmadığı yönündedir.  Ancak yiyecek bulma dürtüsü, kurtları insanların yakınına kadar getirir, insan da korkup buna karşı koyunca kurtlar vahşi yüzlerini gösterirler.

“Kurt Kışı Geçirir Ama Yediği Ayazı Unutmaz”

Bunca yıldır dağda bayırda ovada kırda dolaşır yerel halkla sohbet ederim. Aladağlar’daki faaliyetlerimiz yaz aylarında olduğundan kurda hiç denk gelmedim ama bu konuda nice çoban hikayesi dinledim. Sürüyü sinsice takip edip kuzuları kapan, çoban köpekleriyle ölümüne dövüşen, Sarıkeçili aşiretinin kervanını yeden eşeği bile yiyip yutan kurtların insana doğrudan hücum ettiğine dair bir kurt vakası hiç duymadım.  

“İnsan Acıkınca Dağa Çıkar, Kurt Acıkınca Şehre İner”

Ailesine en bağlı hayvanların başında gelen kurtlar, enerjilerinin büyük bir kısmını yavrularını beslemekle geçirirler. Kış aylarında ise avladıkları hayvanlar ortadan kaybolduğunda ya köy sınırına doğru harekete geçer ya da yaban keçisi peşinde sarp kayalara tırmanırlar. Ibex( Yaban keçisi) bölgesine girdiklerinde işbirlikçi Dağ Kargaları gaklayıp erken uyarı vermeleri sayesinde tabanları yağlayan keçiler, kurdun işini iyice zorlaştırır. Kaçan sürünün peşine düşüp çetin koşullarda karlara bata çıka iki sıska çebiçe talim etmektense, mezralara köylere inip semiz hayvanlara dadanmayı yeğ tutan kurtların buradan ekmek çıkarabilmeleri için sürü oluşturmaları gerekir. Soğuk kış gecelerinin ıssızlığında evlerin avlularına ve ahırlara kadar girme cür’etini gösterip sıpa veya taylardan gözlerine kestirdiklerini mideye indirdiklerinde büyük bir zafer kazanmış olurlar.

1922 yılında Niğde Sıhhiye Müdürü Dr. Mehmet Hayri tarafından hazırlanmış olan Türkiye’nin Sıhhi ve İçtimai Coğrafyası-Niğde Sancağı  adlı eserinin Hayvanat-ı Ehliye ve Vahşiye bölümünde, Niğde bölgesindeki kurtlar  şöyle anlatılır: “Kurt ağnam sahiplerini oldukça mutazarrır eder. Kışın şiddetli ve boralı zamanlarında kuraya ve hatta kasabat içerilerine girdikleri vaki olur”.


 
Kurdun Boynu Kalındır, Kendi İşini Kendi Görür
 
Günümüzde insan davranışları nasıl değiştiyse yaban hayvanlarının içgüdüsel davranışları da büyük ölçüde dumura uğradı. Küresel ısınma nedeniyle oluşan mevsim değişiklikleri domuz ve tilkileri adeta evcilleşip insan elinden beslenir hale getirdi. Büyük kentlerin, metropollerin caddelerinde dolaşmaya başlayan zavallı hayvanlar gazetelere televizyonlara haber oldular. Ama kurt, şartlar ne olursa olsun insana minnet etmez, es-kaza şehre inse bile sıvışmanın bir yolunu bulur, ne yapar eder karnını doyurur, hayatta kalmayı başarır. 

“Kurdun izi sürülmez” derler. Adeta uçan kuşun izini sürerek dolaşan kurtlar, Ortalıkta pek gözükmeseler de hep vardırlar. Kendi bölgelerini işaretleyip hakimiyet kurduktan sonra Alfa erkeği sürünün lideri olur. Bahar ve yaz aylarında tek dolaşır;  hava koşullarının değişmesiyle ortalama 6-7 bireylik sürüler oluştururlar.


Mahalli ağızla; böcü-canavar denilen kurtlar her mevsimde avlanabilen zararlı hayvan sınıfına sokulmuştur. 90’lı yılların başında hangi akla hizmetse, Aladağlar Bölgesinde kurt inleri bulunup adeta bir katliam yapılmış olduğunu Cengiz Kayacılar anlatmıştı.  Bunu duyduğumda muhteşem bir yapım olan belgesel kıvamındaki WOLF TOTEM filmini hatırladım. Türklerin kurtları neden simgeleştirdiğine dair anlatımlar da ihtiva eden film, “Doğanın düzeni bozulursa doğa senin de düzenini bozar” temasını fevkalade işlemiş olup Orta Asya step hayatını ve kadim Türk boylarının doğaya yaklaşımlarını yansıtması açısından seyredilmesi gereken filmler arasında ön sıralarda yer almalıdır.   

Anadolu kırsalında yol kenarlarında görmeye başladığımız “domuz çıkabilir” tabelaları, yabandomuzlarının ne denli çoğaldığının apaçık bir göstergesidir. Çamardı bölgesinde de son yıllarda kurtlar azalınca bölgede daha önce pek görülmeyen yabandomuzlarının çoğalıp tarlayı tapanı talan eder hale gelmesi, çiftçinin köylünün onca sıkıntısının üzerine tüy dikmişe benziyor. Kurt olmazsa domuzlar ürüyor, popülasyon artınca doğal denge bozulup beslenme sıkıntısı baş gösteriyor, Kurt izi, it izine karışıyor…  

  

Son Yorumlar
Tahkilati başlanılmıştır ne demektir,nasil bir Türkçe bu arkadaş!!!
liyakatlı, dürüst,kültürlü kentin sorunlarıyla ilğilenen bir başkanımız var .Başarılarının devamını diliyorum başkanım niğde seninle gurur duyuyor.genç dinamik üretken başkan.
NASIL SOLUK ALDI DOLAR 10 TL EURO 11 TL OLARAKMI
Sn Vali Esnaf odaları için Girişimcilere KILAVUZ olmak ve İlin Gelişimine katkı sağlayacak Gençlerin Ekmek Teknesi kurmasını Niğde'nin Hangi Sektöründe eksiklikleri tespit Edip Kılavuz görevi yapan PANO oluşturması küçük maliyetli dükkan açabileceği öneriler sunmaları için Talimat vermelisiniz Esnaf odaları Sadece AİDAT toplama görevi yapan yerler olmaktan çıkıp üye ve yeni iş kuracak olan girişimcilere faydaları olmalı Çevre illerden gelenler Niğde'nin esnafının eksiklikleri ni getirip satıyor NİĞDELİde kendi ilinin eksiklikleri tespit Edip satar ve temin edebilir yol gösteren olursa oda başkanları bir işe yaramıyor
Yav kardeşim ne güzel tiyatro böyle. İstanbul a kaçtı deseydin. Beni alacak babayiğit doğmadı dedi. Sonra doğalı çok olduğu anlaşıldı.
11°
açık
banner832
Günün Anketi Tümü
BOR'da Hangi Yatırım Gerçekleştirilmeli... Geliştirilmeli...
BOR'da Hangi Yatırım Gerçekleştirilmeli... Geliştirilmeli...
Günün Karikatürü Tümü
Namaz Vakti 25 Ekim 2021
İmsak 05:17
Güneş 06:37
Öğle 12:34
İkindi 15:47
Akşam 18:20
Yatsı 19:35
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 10 24
2. Hatayspor 10 20
3. Alanyaspor 10 20
4. Fenerbahçe 10 19
5. Karagümrük 10 18
6. Beşiktaş 9 17
7. Konyaspor 10 17
8. Galatasaray 9 17
9. Altay 10 15
10. Adana Demirspor 10 13
11. Başakşehir 10 12
12. Gaziantep FK 10 12
13. Öznur Kablo Yeni Malatya 10 12
14. Sivasspor 10 11
15. Kayserispor 10 11
16. Giresunspor 10 9
17. Antalyaspor 10 9
18. Göztepe 10 8
19. Kasımpaşa 10 6
20. Rizespor 10 4
Takımlar O P
1. Ümraniye 10 24
2. Ankaragücü 10 24
3. Eyüpspor 10 20
4. Erzurumspor 10 19
5. Bandırmaspor 10 18
6. Kocaelispor 9 16
7. Tuzlaspor 9 14
8. Gençlerbirliği 9 14
9. Samsunspor 9 12
10. Boluspor 9 11
11. Bursaspor 9 11
12. Menemenspor 10 11
13. İstanbulspor 9 10
14. Denizlispor 9 10
15. Altınordu 10 10
16. Adanaspor 10 9
17. Manisa FK 10 9
18. Ankara Keçiörengücü 9 7
19. Balıkesirspor 9 6
Takımlar O P
1. Chelsea 9 22
2. Liverpool 9 21
3. Man City 9 20
4. West Ham 9 17
5. Brighton 9 15
6. Tottenham 9 15
7. M. United 9 14
8. Everton 9 14
9. Leicester City 9 14
10. Arsenal 9 14
11. Wolverhampton 9 13
12. Brentford 9 12
13. Aston Villa 9 10
14. Watford 9 10
15. Crystal Palace 9 9
16. Southampton 9 8
17. Leeds United 9 7
18. Burnley 9 4
19. Newcastle 9 4
20. Norwich City 9 2
Takımlar O P
1. Real Sociedad 10 21
2. Real Madrid 9 20
3. Sevilla 9 20
4. Atletico Madrid 9 18
5. Real Betis 10 18
6. Osasuna 10 18
7. Rayo Vallecano 10 16
8. Athletic Bilbao 9 16
9. Barcelona 9 15
10. Valencia 10 13
11. Espanyol 10 13
12. Mallorca 10 12
13. Villarreal 9 11
14. Elche 10 10
15. Celta de Vigo 9 7
16. Granada 9 7
17. Cádiz 10 7
18. Deportivo Alaves 9 6
19. Levante 10 5
20. Getafe 9 2

Gelişmelerden Haberdar Olun

@