Yeraltı ve Yer Üstüne Dair

Niğde İl Kültür ve Turizm Müdürü Alper GÖNCÜ yazdı

KÜLTÜR 11.08.2021, 22:01 Faruk
1133
Yeraltı ve Yer Üstüne Dair

İlkel dönemlerde barınma ve korunma amacıyla insanoğlunun sığındığı doğal mekânlar olan mağara ve yeraltı yapıları, kadim Türk kültüründe de özel bir yere sahiptir. Şamanizm’de yeraltı yolculuklarına açılan kapı olarak kabul gören mağara ve dehlizler, İslâmiyette de Hz. Muhammed’in ilâhi deneyimler yaşayarak vahiy aldığı bir merkez olarak kutsal kabul edilir.

Dini metinler çerçevesinde anlatılan Ashab-ı Kehf ( Mağara Arkadaşları) efsanesinin çıkış noktası Yedi Uyurlar mağaraları, ülkemizde ve dünyanın pek çok yerinde sıkça ziyaret edilen inanç merkezleri olmuştur.

Mitolojinin en gizemli ve kutsal motiflerinden birisi olan mağaralar kadim kültürlerde hayatın başlangıcı, ataların mekânı olarak görülür. Mağara ve insan arasındaki ilişki yaradılıştan bu yana devam etmektedir. Halk inancında ise mağaralar, büyük oranda define gömülen, hazine saklanan mistik mekânlara dönüşmüştür. Define hikâyelerine kulak kabartanlar, hayal alemine dalıp Eldorado’nun hazinesini bulmanın hevesiyle bilinmeyenin peşinde, karanlık âlemlere akarlar.

Erken dönem sûfilerin ve keşişlerin inzivaya çekilip manevi yolculuklara çıktığı mağara ve çilehâneler, tarih boyunca farklı dinlerden insanların ziyaret ettikleri inanç merkezleri haline gelmiş, dervişlere, yolculara, münzevilere barınak olmuştur.

Ülkemiz bir mağara cenneti olduğu gibi Niğde’nin de hemen hemen tüm köylerinde mağara silsilesi, keler, kurt ini, honnuk veya yeraltı şehirleri mevcuttur. Bölgenin coğrafi-jeolojik yapısı buna son derece uygun olup bu coğrafi-jeolojik yapı sadece mağara ve yeraltı şehirlerinin oluşmasında etkili olmamış, topoğrafyaya da tesir etmiştir. Bunun temel kaynağı ise bölgedeki sönmüş volkanik dağlardır.

Bu yeraltı yapıları sadece köy ve kasabalarda değil Niğde’nin kadim yerleşimi vasfındaki Alaeddin Tepesinde de vardır. Burada bulunan Niğde Kalesi, tarih boyunca zindan olarak kullanıldığından, saat kulesinin ve kale burçlarının altında muhtelif büyüklükte tünel ve galerilerin varlığı bilinmektedir. Buna ilâveten, Kale’den Kayardı’na kadar uzanan bir tünelin varlığından söz edilmektedir. Muhtemelen güvenlik amacıyla kapatılmış olan bu tünelin Mabudu Keleri denen ve Milli Mücadele yıllarında ilk direnişlerin örgütlendiği mağaraya açıldığı söylenir. Belediyemizin Kale Projesi kapsamında bahse konu tünel, mağara ve yeraltı galerilerinin açığa çıkartılıp turizme kazandırılması büyük önem arz etmektedir. Alaeddin Camii karşısındaki Hatıroğlu Çeşmesinin hemen yanında 84 metrelik bir kuyu olduğu, kuyunun bakım ve temizliği için belli dönemlerde kuyu dibine inildiğini eski Milletvekili Hüseyin Çelik, anılarında yazmaktadır.

Niğde’nin gömü hikâyelerinin halk nezdinde doğrulanmasının milâdı ise Killi Nuri olayıdır:

Killi Nuri namıyla maruf, Niğde kasaplarının en eskilerinden, Nuri Kasap, kazancı iyi olduğu halde ömrü boyunda dervişmeşrep bir hayat yaşamış, küplerle altın biriktirmiş, ancak ömrünün son yıllarında bunamış ve altınları gömdüğü yeri unutmuştu.

1976 senesinde Perşembe pazarı civarında Belediye ekipleri kanalizasyon çalışması yaparken kepçenin ucuna takılan küp yere düşmüş, Killi Nuri’nin altınları Köyden İndim Şehire filminin final sahnesindeki gibi ortalığa saçılmıştı.

Hal böyle olunca orada bulunan amele tayfası ile mahalleli, üç beş dakika içinde altınları kapışmış, birbirlerini ezerek ortalığı talan etmişlerdi. Polis daha sonra bunların bir miktarına el koyup Niğde Müzesine teslim etti. Kolay yoldan para kazanmak isteyen yağmacı zihniyet ise bu olay sonrasında daha bir hırslanmış ve şehir efsanelerine iyice inanır olmuştu. Kimileri ise bunu senaryolaştıran dolandırıcıların eline düşmüş, göz göre göre çarpılmışlardı. Bu gibi olaylar ile sahte define hikâyeleri, define kitapları ve dijital define sitelerinde hâlâ devam etmektedir.

Hazine hayallerine kendilerini kaptıranlar, soğuk kış gecelerinde köy kahvelerinde anlatılan papaz haritaları ile dede-nine masallarını hayata geçirmeyi ümit ederler. Kendilerine suç ortağı gözcü-yancı bulduklarında ise harekete geçip höyük demeden, sit alanı demeden, kepçeyle, Hilti’yle, kompresörle, murçla, balyozla hunharca kazan, kıran, delen köstebek soyu ekipler, kiliseleri, şapelleri, fresk ve mağara resimlerini talan ederler. Define teraneleriyle beyinleri yıkanan bu arkadaşlar, yeraltında Firavun mezarı bulacaklarını hayal ederek, atası dedesi Osmanlı’nın lağımcı taburunda askerlik yapmışçasına ha bire kazarlar. Hapse girince de çay kaşığıyla tünel kazmayı planlarlar.

Hırslarını alamayanlar ecdâd mezar ve türbelerini kazar, göz bebeğimiz tarihi alanları yağmalar, iki tane sikke uğruna mermer heykelleri, sütunları kırar, kadim taş yapıları çökertir, vandalizmin en uç örneklerini sergilerler. Bu kafa, Ürgüp’te, Göreme’de Peribacalarına sprey boya ile isim, şu- bu yazan, dinamitle balık avlayan, kilometre tabelâlarına dokuzlu şevrotin sıkan, parklardaki kuğuları kesip yiyen, ormanları ateşe veren hasta ruhlu kafalarla aynı yapıdadır.

Memleketin muhtelif yerlerinde işkolu haline gelmiş olan kazı ve yağmacılık olaylarının altında elbette ki ekonomik nedenler yatar. Köyünde tarlayı tapanı ekmeden, alın teri dökmeden kolay para kazanma arzusuyla yollara düşen mezar hırsızları, kimi zaman meftânın gazabına uğrayıp çarpılırlar. Oya gibi işlenmiş mermer lahitleri kırıp arama yaparken patlayıcıdan yaralananlar, kendi kazdıkları çukurlara düşenler, açtıkları tünel çökünce diri diri toprağa gömülen, eli kolu kopanlar olduğu gibi, kolluk kuvvetlerine enselenenler de az değildir. Bu işi meslek edinenlerin sonu çoğunlukla hüsranla biter. Lâkin yağmacılık ve talan suçu işlediklerini bile bile define aramaya devam ederler.

Sonuç olarak, gömü-define teranelerine kulak tıkayarak, atalarımızdan miras niteliğindeki tarihi ve kültürel zenginlikleri koruyup gelecek nesillere sağlıklı şekilde miras bırakmak, akılcı ve faydalı bir yol olacaktır. Bu yolu seçtiğimizde birey ve toplum olarak asıl hazinelere ulaşmış olacağız.

Kaynak: TİYO AJANS
Son Yorumlar
Zihniyet belli.Benim hırsızım iyidir.
Tabikide herkesin hakkı aday olmak BOR HABER ama şuanki aktif başkandan herkes memnun Kani Demirbilek Başkan iyi bir insan sanmıyorum kötü diyecek çıkmaz o yüzden yol yordam bilen kişi daha hayırlı olur Kani başkanımla yola devam başarılarını temenliği ediyorum
arkadaşlar fedarasyonun bıle ne olduğunu bılmeyen arkadaşlar bıle bakıyorum yorum atıyor kanı başkan yıllardır hem kişiliyle hem duruşuyla ve tecrubesıyle bu görevı layıkıyla yapıyor bırde ankarada niğdeyı temsıl edıyor soruyorum size niğdede 30 a yakın oda başkanından hangısı ankaraya fedarasyona secıldı eğerkı bız milliyetcıysek ankaraya secılen bır hemşerımızı desteklememiz gerekır.
4-5yabancı transferle, iyi yerlere gelinebilir.
Yıllarca oda başkanlığı yapmış başkan vekilliği yapmış federasyona bile secılmış tecrubesıyle kanı başkan bu, secimi alır
24_09_2013_02 Image Banner 142 x 60 24_09_2013_02 Image Banner 142 x 60
Günün Anketi Tümü
BOR'da Hangi Yatırım Gerçekleştirilmeli... Geliştirilmeli...
BOR'da Hangi Yatırım Gerçekleştirilmeli... Geliştirilmeli...
Günün Karikatürü Tümü
Namaz Vakti 17 Ocak 2022
İmsak
Güneş
Öğle
İkindi
Akşam
Yatsı
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 21 50
2. Konyaspor 20 39
3. Hatayspor 21 35
4. Başakşehir 20 34
5. Adana Demirspor 21 34
6. Fenerbahçe 21 33
7. Beşiktaş 21 32
8. Alanyaspor 21 32
9. Gaziantep FK 21 31
10. Sivasspor 21 30
11. Karagümrük 21 30
12. Kayserispor 21 28
13. Galatasaray 21 27
14. Giresunspor 21 25
15. Antalyaspor 21 23
16. Göztepe 21 21
17. Kasımpaşa 21 21
18. Altay 21 18
19. Rizespor 21 18
20. Ö.K Yeni Malatya 21 15
Takımlar O P
1. Ümraniye 20 42
2. Ankaragücü 20 42
3. Erzurumspor 20 38
4. Eyüpspor 20 36
5. Bandırmaspor 20 33
6. İstanbulspor 20 33
7. Samsunspor 19 30
8. Adanaspor 19 29
9. Tuzlaspor 20 27
10. Gençlerbirliği 19 26
11. Manisa Futbol Kulübü 20 25
12. Boluspor 19 24
13. Kocaelispor 20 24
14. Keçiörengücü 20 23
15. Menemen Belediyespor 20 23
16. Altınordu 20 22
17. Bursaspor 20 20
18. Denizlispor 20 19
19. Balıkesirspor 20 8
Takımlar O P
1. Manchester City 22 56
2. Liverpool 21 45
3. Chelsea 22 43
4. West Ham United 22 37
5. Arsenal 20 35
6. Tottenham 18 33
7. M. United 20 32
8. Wolverhampton Wanderers 20 31
9. Brighton 20 28
10. Leicester City 18 25
11. Crystal Palace 21 24
12. Southampton 21 24
13. Aston Villa 20 23
14. Brentford 21 23
15. Leeds United 20 22
16. Everton 19 19
17. Watford 19 14
18. Norwich City 21 13
19. Newcastle 20 12
20. Burnley 17 11
Takımlar O P
1. Real Madrid 21 49
2. Sevilla 20 44
3. Real Betis 20 34
4. Atletico Madrid 20 33
5. Real Sociedad 20 33
6. Barcelona 20 32
7. Rayo Vallecano 20 31
8. Villarreal 21 29
9. Athletic Bilbao 21 28
10. Valencia 20 28
11. Espanyol 20 26
12. Osasuna 20 25
13. Granada 20 24
14. Celta Vigo 20 23
15. Elche 21 22
16. Mallorca 20 20
17. Getafe 20 18
18. Deportivo Alaves 20 17
19. Cadiz 20 14
20. Levante 20 11

Gelişmelerden Haberdar Olun

@