Niğde Konuşma Ağzından Örnekler

Bu yazımızda Niğde ağzından örnekler verip yöremize ait kelimelerden bir demet sunacağız...

KÜLTÜR 17.06.2020, 23:39 17.06.2020, 23:54 tiyo
1760
Niğde Konuşma Ağzından Örnekler
banner830

 Şair Yazar Mehmet BAŞ yazdı.

Aynı dil içinde ses, şekil, söz dizimi ve anlam açısından farklılıklar gösterebilen, belli yerleşim bölgelerine veya sınıflara mahsus olan konuşma diline ağız denir. Her yörenin kendine mahsus bir ağzı vardır. Fakat son yıllarda medyanın ve artan iletişim imkânlarının etkisiyle ülkemizin çoğu yerinde yozlaşmış bir İstanbul ağzı konuşulmakta yöresel ağızlar ise yavaş yavaş kaybolmaktadır.

Niğde ağzı kendine has yapısı ile Türkçemizin çok eski dönemlerine ait kelimeler barındıran bir ağızdır. Niğde’nin göç yolları üzerinde olması tarihsel süreç içinde farklı etnik unsurların yaşaması şehri söz varlığı açısından zenginleştirmiştir. Niğde Anadolu ağızlarının tasnifinde Batı grubu ağızlarında yer alır. Derleme Sözlüğünde Niğde’ye ait birçok söz vardır.

Bu yazımızda Niğde ağzından örnekler verip yöremize ait kelimelerden bir demet sunacağız.

Niğde’mizde, Hayret ve telaş ifadesi olarak "Abaru", Alay ederek yüksek sesle gülmek anlamında "Hangırdamak" , Boş boş bakınmak anlamında "Ağzını Sanırtmak" , Oyun amacıyla güreş tutmak, yıkışmak, şakalaşmak anlamında "Hardalaşmak" kelimeleri kullanılır.

Kovaya "Helki" ,Büyük yayvan kazana "Hereni", Mıymıntıya " Ayran geven" denir. Şimdiki zamanı belirtmek için "Hincik", bak bir kere anlamında "Bahale", Yarenlik etmek, dostça bir arada gelmek manasında "Hoşaf soğutmak" kelimeleri kullanılır.

Korkunca "Baruu" ,El ne der anlamında " İlaşı" , Yaranıp yağ çekmeye "Hoşkişi geçmek" , Somun ekmeğine "Bazar ekmeği" , Halı tezgâhına "ıstar" , Belin kalça kemiği tarafına "Bıkrık", Danayı bağlamaya yarayan ipe "Bunek", Masum ve savunmasız kadın ve kızlara "Kanayaklı" Bahçede hayvanlara musallat olan sineğe "Bunelek" denir.

"Galan, taman" kelimeleri ise Konuşurken her cümlenin sonunda bir nokta gibi kullanılır. Başına buyruk inatçı ve kavgacı bayanlara "Caddıra", Hayvanların tersinden oluşan yakacağa "Kerme", Gürültü yapmaya "Cavurdamak", Sırf inat olsun diye yapılan şeylere "Kesirinden gelmek", İmece yapmaya " Keşşik" Üzüm posasına"Cıbra", Kıvılcıma "Cımgı", tırnağa "Cırnak", Üzüm suyu ve nişasta ile yapılan tatlıya "Köfter" , Yosmaya "Çaşarat", Damata ise "Köreken" denir.

Beceriksizlere "Çolpa" Büyük tencereye "Guşane" Her istediğini yaptırmaya "Dandininde oynatmak", Susama "Küncü", Herşeye bir kusur bulmaya "Maana", Ayçekirdeğine "Devramber", İçeri girmeye "Dıkılmak" , Hoplayıp zıplamaya "Mertlemek" , Durduk yere kavga çıkarmaya "Dırdıbık", Mundar olmayan temiz anlamında "Mısmıl”, somurtup, yüzünü asmaya "Domuşmak" , Doğru düzgün hareket etmeye "Mısmıl durmak", Yaramazlık yapmadan durmaya "Dölek durmak", İşi ağırdan almaya "Mızıklanmak" Bahçe sulayan kimseye "Mirav" Ne zaman geldine "Nahal geldin" Sermayeye"Enek", Ne yapıyorsuna "Nörüün" denir.

Nasılsın neler yapıyorsun anlamında "Nöörüpbatın", Kilere "Eşgane", Vakti zamanında, geçmiş zamanda karşılığında "Zamanın behrinde", Fırlatmak manasında "Fıcıtmak", Korkmak anlamında "Ödü sitmek", Ağaç sürgününe "Fışkın", Yeşil renkli burun akıntısına "Fotuk", Soğanlı, domatesli yemeğe "Papara", Kabuğa "Gamga", Heyecanlı şekilde koşmaya "Pelezimek", Rastgele, toptan, miktarı belli olmayan anlamında "Gabala", Havluya "Peşkir", Doymak bilmeyenlere "Ganara", Gereksiz öteberiye "Garsamba", Solmaya "Pürüşmek" Öfkeli ve telaşlı yürümeye "Gıcılamak", Havuça "Pürçüklü", Birazı açılmış kapı ve pencerelere "Gıydalı" , Kandırılmaya elverişli olanlara "Samarık", Kaşınıp durmaya "Gidişmek", Yorgunluktan bir hal olanlara "Saptan gelmiş golük gibi serilmiş", ata eşeğe "gölük" , Koşmaya "Gopmak" ,uğurlamaya "Savuşturmak", Şişmanlara"Göde" ,makasa "Sındı", Geriye gitmeye "Götün götün gitmek", Hastalıklıya "Sıracalı" ,Doğum yapmaya(genelde hayvanlar için kullanılır) "Gunnamak" ,Kuyruk yağı ile kızartılıp küpe basılan kışlık kuşbaşı ete "Sızgıt", Kıskanmaya "Günülemek", Söylenip durmaya "Sohranmak", Lastik ayakkabıya "Soğukkuyu", Keyifsiz halde durmaya "Sorutmak", Ölüden kalan kıyafetlere "Soyha", Halsiz ve cılızlara ise "Sünepe" denir.

Tokat atmaya "Şaplak", Az pişmiş yumurtaya "Teleme", Hızlı koşmaya "Tızıkmak", Ekmek yapılırken atılan kepeğe "Uğra" , Uyku mahmurluğuna "Uyku semesi" ,Açlıktan perişan olmaya "Ümüğü ötmek", Bisiklete "Velesbit", İnatçıya "Yanaz", Kire pise "yağır" , Bütün gücüyle kaldırmaya çalışmaya "Yekinmek", Yani anlamında "Hezaar",Zorla uyumaya "Zıbarmak", Yüksek sesle bağırmaya "Zığarmak", Kaymaya "Zıymak", Çöpe "Zibil" denir.

Son tahlilde çağın ve şartların karşısında direnemeyip kaybolan yöresel unsurlardan biriside konuşma ağzımızdır. Esasında sadece yöresel ağzımız değil aziz Türkçemiz bile yüz iki yüz kelimenin ötesine geçemeyen dil fakiri insanların elinde oyuncak haline gelmiştir. Dil bir milletin varlık sebeplerinden birisidir yozlaşma ve yabancılaşmaya karşı korunmalıdır.

Yorumlar (4)
Cevdet Durak 12 ay önce
Neredeyse unutmak uzere oldugumuz kelimeler yeniden hatirladik.Her kelimenin bir hikayesi vardir.Koregen mogoca kokelidir,Timurun bir lakabida Mogol hanedan damadi oldugundan koregeni Timur.Emeginize saglik iyi bir calisma
Siat 12 ay önce
Çok güzel bir çalışma. Bor haber e tesekkürler
niğdelii 12 ay önce
bırakın o agızları o agızdan paça olmaz olumm işinize bakın aşınıza bakın gelecege bakın kim ne konuşursa konuşsun ekonomik olarak çöküyorüz çöktük bittik battı niğde ona bakın
Bahçeli li 12 ay önce
28 yaşinda yım çoğu kelimeleri yeni duydum çok abartmışsınız
Son Yorumlar
Bu konuda bazı yorumları okudum; Hesaplaşmadan ne helalleşmesi falan diyorlar. Hiii ne ayıp yaaa. Helali hoş olsunnnn diyeceksiniz, olup bitecek. Nankörlük etmemek lazım. Hadi uzatmayın. Helal olsun diyinnn.
Hakikatler
Ağzına sağlık Mehmet Başgan. Keşke Kemersar a başgan olsan.
Çoğumuz yediği kazıklardan ders o da keşkeleri çoğaltır. Diyorum ki sizin yazılarını okusunlar. Başarılar diliyorum.Iyi bayramlar.
FOR RECOVERY OF STOLEN BITCOIN AND RECOVERY OF LOST FUNDS FROM SCAMMER. I truly testify about Wizard Charles that indeed they are honest and truly the best to be contacted for any cyber fraud solution mostly when it comes to funds recovering cause I made a huge mistake that almost ruined my life and that of my families whereby both my credit score and funds amounted to $346,000.00 Dollars were gone simply because I wanted to invest with a broker who made me believe I can become a multimillionaire within 6 months not knowing it was just only a way out to fraud me but all thanks to. Wizard Charles You can as well hire him Hackers. Email: ([email protected])  WhatsApp: +971 55 274 0754 Removing Bad Records from Both Public and Private internet Databases Visit website to read more about them :  https://wizardcharlesgrouphackers.com/.n/
17°
parçalı az bulutlu
banner696
Günün Anketi Tümü
BOR'da Hangi Yatırım Gerçekleştirilmeli... Geliştirilmeli...
BOR'da Hangi Yatırım Gerçekleştirilmeli... Geliştirilmeli...
Günün Karikatürü Tümü
Namaz Vakti 16 Mayıs 2021
İmsak 03:45
Güneş 05:23
Öğle 12:43
İkindi 16:33
Akşam 19:52
Yatsı 21:24
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 40 84
2. Galatasaray 40 84
3. Fenerbahçe 40 82
4. Trabzonspor 40 71
5. Sivasspor 40 65
6. Hatayspor 40 61
7. Alanyaspor 40 60
8. Karagümrük 40 60
9. Gaziantep FK 40 58
10. Göztepe 40 51
11. Konyaspor 40 50
12. Başakşehir 40 48
13. Rizespor 40 48
14. Kasımpaşa 40 46
15. Malatyaspor 40 45
16. Antalyaspor 40 44
17. Kayserispor 40 41
18. Erzurumspor 40 40
19. Ankaragücü 40 38
20. Gençlerbirliği 40 38
21. Denizlispor 40 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 34 70
2. Giresunspor 34 70
3. Samsunspor 34 70
4. İstanbulspor 34 64
5. Altay 34 63
6. Altınordu 34 60
7. Ankara Keçiörengücü 34 58
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 34 47
10. Bursaspor 34 46
11. Bandırmaspor 34 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 34 35
14. Adanaspor 34 34
15. Menemenspor 34 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 34 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 36 83
2. M. United 36 70
3. Leicester City 36 66
4. Chelsea 36 64
5. Liverpool 36 63
6. Tottenham 36 59
7. West Ham 36 59
8. Everton 35 56
9. Arsenal 36 55
10. Leeds United 36 53
11. Aston Villa 36 49
12. Wolverhampton 36 45
13. Crystal Palace 36 44
14. Southampton 36 43
15. Burnley 36 39
16. Newcastle 36 39
17. Brighton 36 38
18. Fulham 36 27
19. West Bromwich 36 26
20. Sheffield United 35 17
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 36 80
2. Real Madrid 36 78
3. Barcelona 36 76
4. Sevilla 36 74
5. Real Sociedad 36 56
6. Real Betis 36 55
7. Villarreal 36 55
8. Celta de Vigo 36 50
9. Athletic Bilbao 36 46
10. Granada 36 45
11. Osasuna 36 44
12. Cádiz 36 43
13. Levante 36 40
14. Valencia 36 39
15. Deportivo Alaves 36 35
16. Getafe 36 34
17. Huesca 36 33
18. Real Valladolid 36 31
19. Elche 36 30
20. Eibar 36 30

Gelişmelerden Haberdar Olun

@