Kale'de Mahsun Bir Sonbahar ve Hüzünlü Muhtar Fişleri

Alper Göncü yazdı ; Belki de yarın bugünden daha güzel olacaktır.

KÜLTÜR 30.09.2021, 23:23 30.09.2021, 23:30 Faruk
793
Kale'de Mahsun Bir Sonbahar ve Hüzünlü Muhtar Fişleri
banner830

Niğde İl Kültür ve Turizm Müdürü Alper GÖNCÜ yazdı

İnsan mekânı, mekân ise insanı dönüştürüyor. Hayat denen ırmakta akıp giden ömrümüz anılar denizine kavuştuğunda geriye yüzümüzde gamzelenen bir küçük tebessüm kalıyor.

Hayatın sert esen rüzgârları karşısında bir gazel gibi savrulan ruhum şimdi Niğde’nin kalbi gibi duran “Kale” ye düşüyor, zihnime buraya dair anılar üşüşüyor. Çocukluk yıllarıma dair anıların başlıca mekânlarından biri olan, Niğde’nin kadim yerleşim alanı Kale Mahallesi, şimdilerde derin bir sessizliğe bürünmüş halde dönüşümün başlayacağı günü bekliyor.

O vakitler, şehrin en civcivli yeri, Niğdelilerle Çukurovalı yaylacıların harman olduğu, İstasyon Parkı ile Alaeddin Tepesiydi. Buradaki çay bahçelerinde semaverden doldurulan çaya peksimet banmak, çekirdek çitleyip yarenlik etmek özellikle yaz akşamlarında pek keyifli olur, tahta sandalyelere oturarak gazoz içer, 45’lik plâklardan Ali Ercan dinlerdik.

Televizyonun hayatımıza henüz girmediği yıllarda yaz akşamları ya sinemaya gider ya da ailecek parka gelirdik.  Buradaki kırık dökük salıncaklarda sallanır, yuvarlak betonlara basarak ıslanmadan karşı tarafa geçtiğimiz süs havuzunda oynar, “Cihannüma” denilen noktadan Niğde manzarasını seyre dalardık. İlerleyen yıllarda Perşembe pazarına inen yokuştan tornetle (Bilyalı) inmek en büyük eğlencemiz olmuştu. Kimi vakitler yokuş bitimindeki virajı alamayarak bodoslama duvara veya duvar dibindeki karpuz sergisine dalar, pazarcıların hışmına uğrardık.  

Kimi zamanlar; Başaran hocanın ninesi Sabire halamın, cümle kapısı büyük bir avluya açılan eski evine giderdik. Beden denilen; Kale’nin Güney cephesindeki Bekir Ballı yokuşu ile İstasyona bakan, muşamba ve yün halı kokan bu evin balkonuna ürpertiyle adım atar, aşağı bakmaya korktuğum gıcırtılı tahta balkondan İtulutmaz manzarasına dalar giderdim. Gün akşama kavuşur, dağlara kızıllık çökerken kuşlar yuvaya döner, uzaklardan yük katarının tiz düdüğü duyulur, buharlı lokomotifin kara dumanı, Çimento Fabrikasının griliğine karışıp kavaklıkların öte tarafına savrulurdu.

Niğde’nin tarihi ve kültürel dokusunu gelecek kuşaklara taşıyacak, şehri cazibe merkezi haline getirecek;  Alaeddin Tepesi-Kale Projesinde yıkımların başlaması için artık gün sayılıyor. Belediyemizin bu geniş çaplı projesi hayata geçtiğinde Kale bölgesindeki tarihi ve kültürel doku büyük ölçüde muhafaza edilmiş olacak. Sonradan inşa edilen beton binaların yerine yapılacak evler de yöre mimarisi esas alınarak taştan inşa edilecek.  Tescilli olan binalar muhakkak surette korunacak.

Bölgede kamulaştırma işlemleri tamamlanıp evlerin tamamı boşaltıldı. Koruma Kurulu’ndan da proje onayı alındı. Buradaki ev ve mahzenlerin bir bölümünü birkaç gün üst üste gezerek saha çalışması yaptık.

Kimi evler, Moğol istilâsı öncesinde acilen boşaltılmışçasına öylesine bırakılmış, bazı odalar ise çul çaput, sandık sepet doluydu. Gündelik hayatın sıradan gerçekleriyle uyumlu eşyadan bazıları;  pijama, atlet, Cızlaved, mest, takke, pabuç, baston, sibek, lazımlık, düdük, çorap, hamam tası, asker aynası, tarak, kırık oyuncak, kurumuş kundura cilâsı, kerata, Vita kutusu, ibrik ve de hurdacının, deşiricinin almaya tenezzül etmediği evrak- metruke, soluk fotoğraf, mektup, maarif takvimi, öğrenci karnesi gibi objeler buradaki yaşanmışlığın en bariz kalıntıları olarak göze çarpmaktaydı.  

Kapısı ve pencere demirleri sökülmüş evlerden birinde ortalığa saçılmış vaziyette bulduğumuz Muhtar Beyan Fişleri, beni Osmanlı’nın Temettuat defterlerini bulmuşçasına sevindirdi. Mahalle sakinlerinin kayıtlarının tutulduğu fotoğraflı sicil fişleri, şimdilerde yıkılmayı bekleyen evlerden kimlerin gelip kimlerin geçtiğini gözler önüne seriyor, evlerin kira olup olmadığını, aile reisinin aylık gelirini, hane halkının özlük bilgileri ile evde bulunan radyo ve televizyonun markasına kadar bilgiler ihtiva ediyordu.

Duvarlarda hat sanatının zarif örneklerine rastlarım diye hayal ettiğim kimi eski evlerde ise karşıma çıkan Ferdi Tayfur, İzzet Altınmeşe ve Küçük Ceylan posterleri beni hayatın gerçekleriyle yüzleştirdi.

Kale Mahallesi dönüşürken Bakü’deki Şirvanşahlar Sarayı- İçeri Şeher bölgesi aklıma geldi. Buradaki atölyeler, kafeler, müzeler arasında en çok minyatür kitaplar müzesi ilgimi çekmişti. Kale dönüşümünde antikacı, halıcı, sivil toplum örgütü idare merkezi, mimarlık büroları, resim, heykel, geleneksel el sanatları, tahta kaşık bağlama atölyeleri, halı-kilim-bakır turistik eşya satanlar ile dönerci, limonata ve dondurmacılar, macuncular, gözleme ve dürümcüler, Niğde lezzet durakları ile özel müzelere de yer verilmesi memleketin hayrına olacaktır.

Kalenin hüzünlü sonbaharında güzel bir temaşa ile hüzünlü muhtar fişlerini, düğün davetiyelerini Kent Müzesi envanterine kazandırdık.  Damlardaki yuvak, kırmızı desti, sandık, sepet, küp, kürek hepsini emanete aldık. Almaya da devam ediyor, geçmişi inşa etmeye çalışıyoruz.  Belki de yarın bugünden daha güzel olacaktır.

Kaynak: TİYO AJANS
Yorumlar (1)
Vatandaş 4 hafta önce
TURİZM KÖYÜ YEŞİLBURÇ
Derenin başlangıcından sonuna kadar 12 km yürüyüş parkuru ve vadi manzaralı seyir terası, seyir köprüsü ve kentsel sit alanı mastır planı çalışmalar var. Bu yürüyüş parkurunun 2 ve 3’üncü etabı ve dere ıslahı yapılması güzel olur. Belirli yerlere dinleme alanları yapılır. Yeşilburç vadi görselliği, yürüyüş rotası, konaklama yerleri, suyu, doğa güzelliği, seyir terası ve seyir köprüsüyle mükemmel olacaktır. Yeşilburç kentsel sit alanına mastır imar planı uygulanması gerekir. Ayrıca kentsel sit alandaki konaklar tescilli olmasından yıkılıyor. Bu konaklar restore edilerek butik otel olarak turizme kazandırmamız gerekir.
Son Yorumlar
iyi olacak iyi
Tahkilati başlanılmıştır ne demektir,nasil bir Türkçe bu arkadaş!!!
liyakatlı, dürüst,kültürlü kentin sorunlarıyla ilğilenen bir başkanımız var .Başarılarının devamını diliyorum başkanım niğde seninle gurur duyuyor.genç dinamik üretken başkan.
NASIL SOLUK ALDI DOLAR 10 TL EURO 11 TL OLARAKMI
Sn Vali Esnaf odaları için Girişimcilere KILAVUZ olmak ve İlin Gelişimine katkı sağlayacak Gençlerin Ekmek Teknesi kurmasını Niğde'nin Hangi Sektöründe eksiklikleri tespit Edip Kılavuz görevi yapan PANO oluşturması küçük maliyetli dükkan açabileceği öneriler sunmaları için Talimat vermelisiniz Esnaf odaları Sadece AİDAT toplama görevi yapan yerler olmaktan çıkıp üye ve yeni iş kuracak olan girişimcilere faydaları olmalı Çevre illerden gelenler Niğde'nin esnafının eksiklikleri ni getirip satıyor NİĞDELİde kendi ilinin eksiklikleri tespit Edip satar ve temin edebilir yol gösteren olursa oda başkanları bir işe yaramıyor
11°
açık
banner832
Günün Anketi Tümü
BOR'da Hangi Yatırım Gerçekleştirilmeli... Geliştirilmeli...
BOR'da Hangi Yatırım Gerçekleştirilmeli... Geliştirilmeli...
Günün Karikatürü Tümü
Namaz Vakti 26 Ekim 2021
İmsak 05:17
Güneş 06:37
Öğle 12:34
İkindi 15:47
Akşam 18:20
Yatsı 19:35
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 10 24
2. Hatayspor 10 20
3. Beşiktaş 10 20
4. Alanyaspor 10 20
5. Fenerbahçe 10 19
6. Karagümrük 10 18
7. Konyaspor 10 17
8. Galatasaray 10 17
9. Altay 10 15
10. Adana Demirspor 10 13
11. Başakşehir 10 12
12. Gaziantep FK 10 12
13. Öznur Kablo Yeni Malatya 10 12
14. Sivasspor 10 11
15. Kayserispor 10 11
16. Giresunspor 10 9
17. Antalyaspor 10 9
18. Göztepe 10 8
19. Kasımpaşa 10 6
20. Rizespor 10 4
Takımlar O P
1. Ümraniye 10 24
2. Ankaragücü 10 24
3. Eyüpspor 10 20
4. Erzurumspor 10 19
5. Bandırmaspor 10 18
6. Kocaelispor 9 16
7. Tuzlaspor 9 14
8. Gençlerbirliği 9 14
9. Samsunspor 9 12
10. Boluspor 9 11
11. Bursaspor 9 11
12. Menemenspor 10 11
13. İstanbulspor 9 10
14. Denizlispor 9 10
15. Altınordu 10 10
16. Adanaspor 10 9
17. Manisa FK 10 9
18. Ankara Keçiörengücü 9 7
19. Balıkesirspor 9 6
Takımlar O P
1. Chelsea 9 22
2. Liverpool 9 21
3. Man City 9 20
4. West Ham 9 17
5. Brighton 9 15
6. Tottenham 9 15
7. M. United 9 14
8. Everton 9 14
9. Leicester City 9 14
10. Arsenal 9 14
11. Wolverhampton 9 13
12. Brentford 9 12
13. Aston Villa 9 10
14. Watford 9 10
15. Crystal Palace 9 9
16. Southampton 9 8
17. Leeds United 9 7
18. Burnley 9 4
19. Newcastle 9 4
20. Norwich City 9 2
Takımlar O P
1. Real Sociedad 10 21
2. Real Madrid 9 20
3. Sevilla 9 20
4. Atletico Madrid 9 18
5. Real Betis 10 18
6. Osasuna 10 18
7. Rayo Vallecano 10 16
8. Athletic Bilbao 9 16
9. Barcelona 9 15
10. Valencia 10 13
11. Espanyol 10 13
12. Mallorca 10 12
13. Villarreal 9 11
14. Celta de Vigo 10 10
15. Elche 10 10
16. Granada 9 7
17. Cádiz 10 7
18. Deportivo Alaves 9 6
19. Levante 10 5
20. Getafe 10 2

Gelişmelerden Haberdar Olun

@