28.10.2020, 22:06 12

Atatürk ve Cumhuriyet

İnkılâp fikri Mustafa Kemal Atatürk’ün zihninde daha öğrencilik yıllarında oluşmaya başlamıştır. Buradan yola çıkarak Osmanlı İmparatorluğu’nun yerine bir cumhuriyet kurma düşüncesini gittiği her yere götüren Mustafa Kemal, bazen bu düşüncelerinden “Cumhuriyet” adını anmadan yakın çevresine dolaylı da olsa bahsetmiştir. Daha 1905 yılında topçu stajı için Şam’a gitmeden önce Beyrut’ta yakın çevresine “Dava yıkılmak üzere olan imparatorluktan, önce bir Türk devleti çıkarmaktır” diyerek bir Türk devleti kurulmasının gereğini Cumhuriyet’in ilanından 18 yıl önce vurgulamıştır. Mustafa Kemal’in yakın arkadaşlarından Kazım Özalp, Selanik’te geçen bir konuşmayı şu şekilde anlatır; “Mustafa Kemal ileride devlet kuracağız derdi. Seni harbiye nazırı yapacağım derdi bana. İzzeddin Çalışlar’a ‘Sen, erkân-ı harbiye-i umumiye reisi olacaksın’ derdi. Selanik’ten arkadaşı olan Nuri Conker’e de ‘Sen, iyi vali olursun’ derdi, gülüşürdük. Nuri Bey sorardı: ‘Bizim ne olacağımızı anladık. Peki ya sen ne olacaksın?’ ‘Sizi tayin eden ne olursa o olacağım’ derdi. Yine Selanik’te askerî bir kulüpte yanında bulunan arkadaşlarına, “İnkılâbı, ikmal etmek lazımdır. Biz bunu yapabiliriz. Ben bunu yapacağım. Evet, inkılâp yapacağız. Bugüne kadar yapılan inkılâp kâfi sayılmaz. Fazlasını yapacağız.” Devlet hizmetleri veren arkadaşları Mustafa Kemal’e; “Bütün bu işlerin içinde sen ne olacaksın?” diye sorduklarında onlara şu cevabı verir: “Ben de bu sözleri o makamlara koyabilen olacağım.” Mustafa Kemal ileride yapmayı planladığı devrimleri yakın çevresine fısıldasa da hükümet şekli hakkında tek kelime söylememiştir, onu bir sır olarak yüreğinde taşımıştır, tâ ki 1919 yılına kadar…

12 Haziran 1919’da Amasya genelgesi yayınlanmış,” Milletin istiklâlini yine milletin azim ve kararının kurtaracağı” ilan edilmiştir. Erzurum’a geçmeden önce 7-8 Temmuz gecesi sabaha karşı Mazhar Müfit ve Süreyya Beylerle yaptığı görüşmede, konuşmaya başlamadan önce bir şart ileri sürer; “Defterin bu yaprağı kimseye gösterilmeyecek; görüşme, sonuna kadar mahrem kalacak, bir ben, bir Süreyya, bir de sen bileceksin. Şartım budur” der ve devam eder; “Zaferden sonra şekli hükûmet cumhuriyet olacaktır. Bunu size daha önce de bir sualiniz nedeniyle söylemiştim. Bu bir. İki; padişah ve hanedan için zamanı gelince gereken işlem yapılacaktır. Üç; tesettür kalkacaktır. Dört; fes kalkacak, medeni milletler gibi şapka giyilecektir.” Bu anda kalemi elinden düşüren Mazhar Müfit Kansu, Mustafa Kemal’e bakarak: “Darılma ama Paşam sizin de hayalperest tarafınız var” der. Mustafa Kemal: “Bunu zaman belirler” diye cevaplandırır. Sen yaz der; “Beş; Latin harfleri kabul edilecek.” Mazhar Müfit Kansu; ”Paşam kâfi, kâfi, cumhuriyet ilanını muvaffak olalım da üst tarafı yeter” diyerek yanlarından ayrılır. Mustafa Kemal o kıymetli sırrını iki yakın arkadaşıyla paylaşmış ancak arkadaşları bile Cumhuriyet’in kurulmasına ihtimal vermemiştir.

Cumhuriyet düşüncesi öyle bir anda ortaya çıkmış değildir. Mustafa Kemal, asla “ben yaptım oldu” zihniyetiyle hareket etmeyen, öngörüleri onlarca yıl sonrasına kadar uzanan, âdeta ufkun ötesini gören bir asker ve siyaset adamıydı. Hürriyet ve istiklâl aşkı ile çarpan devrimci yüreğinde cumhuriyet sevdasını yıllarca gizli bir sır olarak büyütmüş, adeta bir dantel gibi ilmek ilmek işleyerek, her safhasını büyük bir titizlikle planlayarak olgunlaştırmış ve zamanı geldiğinde de kararlılıkla uygulamaya koymuştur; “Yarın Cumhuriyet ilan edeceğiz. “

Yıllar önce öngördüğü gibi 29 Ekim 1923 tarihinde Cumhuriyet ilân edilir. Bağımsız Türkiye Cumhuriyeti Devleti, dünyadaki saygın ve onurlu yerini alır.

Ölmez bu vatan farz-ı muhal ölse de hatta

Çekmez kürenin sırtı o tabut-u cesimi.*

“Bağımsızlık benim karakterimdir” diyen 20. Yüzyılın bu en büyük devrimcisinin sarsılmaz temeller üzerine inşa ettiği Türkiye Cumhuriyeti Devleti bugün 97 yaşında. Basiretsiz ve çapsız siyasilerin elinde çok yara bere aldı… Kavramları ve kurumları delik deşik edildi ama yıkılmadı, yıkamadılar, yıkamayacaklar… Çünkü o, bir anda ortaya çıkan ve sınırları emperyalist devletler tarafından cetvelle çizilen suni devletçiklerden değildi. O, binlerce yıllık tarihe sahip bir milletin, Türk’ün, Türkiye Cumhuriyeti Devleti’ydi. Sınırları kanla çizilmişti. Toprağının her zerresi şehitlerin kanıyla sulanmış bir mübarek vatan toprağının üzerinde kurulmuştu. Bir büyük devrimci ve silah arkadaşları, şehitler, gaziler ve halk, Türk halkı kurmuştu.

Cumhuriyet’imizin 97. kuruluş yılı kutlu olsun. 100. yılı için ham hayal kuranlar, hiç heveslenmesin, yıkılmaz! Al kanlarla bezenmiş ay yıldızlı bayrağı sönmez!

Cumhuriyetimizin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk ve silah arkadaşlarına, tüm şehit ve gazilerimize Allah’tan rahmet diliyorum. Vatan size minnettardır.

Tülay Hergünlü

İstanbul, 27 Ekim 2020

*Ceyhun Atıf Kansu

Yorumlar (0)
Son Yorumlar
Herkes demokrasiden söz eder.Herkes adalet ve eşitlik ister.Ama koltuğa oturanlar bir daha kalmak bilmiyor.Mesela Bakkal ve bayiler oda başkanı şinasi bey 199 yılından bu yana oda başkanı.Başka sözüm yok.
bu gün 29 kasım 2020 01:32 o halkadan şuanda yine var
esnaf ve servis çiler seçim gecesi yollarda datt dat korna basıyordunuz. bir daha sandıkda yanlış yapamayın. sizi bu duruma düşürenler ile yola devam etmeyin
Soba zehirlenmesi konusunda şöyle eğitim verdik böyle eğitim verdik diyen bir çapsız vardı.Nerelerde o sesi sedası çıkmıyor.AKP ye son 10 yılda 100.000 km takla attı ama buna rağmen yine görevden alınmış galiba.
Yalan olan nedir açıkla bizde bilelim. Eğer sayın Gürer' i AKP milletvekili olarak biliyorsan ona birşey diyemem.
hafif yağmur
banner832
Günün Anketi Tümü
BOR'da Hangi Yatırım Gerçekleştirilmeli... Geliştirilmeli...
BOR'da Hangi Yatırım Gerçekleştirilmeli... Geliştirilmeli...
Günün Karikatürü Tümü
Namaz Vakti 30 Kasım 2020
İmsak 06:04
Güneş 07:30
Öğle 12:35
İkindi 15:08
Akşam 17:29
Yatsı 18:50
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Alanyaspor 9 23
2. Galatasaray 10 20
3. Fenerbahçe 10 20
4. Beşiktaş 9 16
5. Kasımpaşa 10 15
6. Gaziantep FK 10 15
7. Başakşehir 10 14
8. Karagümrük 9 13
9. Konyaspor 9 12
10. Rizespor 9 12
11. Malatyaspor 9 12
12. Hatayspor 7 12
13. Trabzonspor 10 12
14. Göztepe 8 11
15. Antalyaspor 10 10
16. Sivasspor 8 9
17. Erzurumspor 9 9
18. Kayserispor 8 7
19. Denizlispor 9 6
20. Gençlerbirliği 9 5
21. Ankaragücü 8 2
Takımlar O P
1. Altınordu 11 23
2. Ankara Keçiörengücü 11 21
3. Samsunspor 11 20
4. Adana Demirspor 10 18
5. İstanbulspor 10 18
6. Tuzlaspor 10 18
7. Altay 9 16
8. Giresunspor 10 16
9. Bursaspor 11 14
10. Balıkesirspor 11 14
11. Akhisar Bld.Spor 11 13
12. Adanaspor 9 12
13. Bandırmaspor 11 11
14. Ümraniye 11 10
15. Menemen Belediyespor 9 9
16. Ankaraspor 10 8
17. Boluspor 10 7
18. Eskişehirspor 11 1
Takımlar O P
1. Tottenham 10 21
2. Liverpool 10 21
3. Chelsea 10 19
4. Leicester City 9 18
5. Southampton 10 17
6. Wolverhampton 10 17
7. Everton 10 16
8. M. United 9 16
9. Aston Villa 8 15
10. Man City 9 15
11. West Ham 9 14
12. Leeds United 10 14
13. Newcastle 10 14
14. Arsenal 10 13
15. Crystal Palace 10 13
16. Brighton 10 10
17. West Bromwich 10 6
18. Burnley 9 5
19. Fulham 9 4
20. Sheffield United 10 1
Takımlar O P
1. Real Sociedad 11 24
2. Atletico Madrid 9 23
3. Villarreal 11 20
4. Real Madrid 10 17
5. Sevilla 9 16
6. Cádiz 11 15
7. Barcelona 9 14
8. Granada 10 14
9. Athletic Bilbao 10 13
10. Elche 9 13
11. Getafe 10 13
12. Deportivo Alaves 11 13
13. Valencia 11 12
14. Real Betis 10 12
15. Osasuna 10 11
16. Eibar 10 10
17. Real Valladolid 11 10
18. Celta de Vigo 11 10
19. Levante 10 8
20. Huesca 11 7

Gelişmelerden Haberdar Olun

@